Richard Wolff: Δημοκρατία στην εργασία

Πρόσφατα ένα νέο website «βγήκε» στο διαδίκτυο, το Democracy at work. Σκοπός του είναι η προώθηση της ιδέας της αυτοδιεύθυνσης των επιχειρήσεων από τους ίδιους τους εργαζόμενους (Workers’ Self-Directed Enterprises, ή WSDE ). Στο site αναπτύσσεται η φιλοσοφία της «Δημοκρατίας στην Εργασία» (Democracy at Work ή DAW), με τη δημιουργία μιας νέας οικονομικής δομής στο εσωτερικό κάθε επιχείρησης, ενώ παρουσιάζονται τα πλεονεκτήματα αυτού του είδους δημοκρατικής οργάνωσης της οικονομίας έναντι του καπιταλισμού. Επίσης παρουσιάζονται διάφορα υπαρκτά παραδείγματα αυτοδιαχειριζόμενων & συνεταιριστικών επιχειρήσεων.

Η ιδέα της οικονομικής δημοκρατίας, η οποία αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση μιας γνήσιας πολιτικής δημοκρατίας (αλλά και το αντίστροφο), κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος και στη Ελλάδα.

Η μετατροπή των επιχειρήσεων που κλείνουν σε αυτοδιαχειριζόμενες από ανέργους επιχειρήσεις, δεν θα αποτελούσε μόνο μια αρχική, απλή, και εφικτή λύση για την επίλυση των άμεσων προβλημάτων επιβίωσης για χιλιάδες ανθρώπους, αλλά από την άλλη θα δημιουργούσε και μια νέα κουλτούρα στην ελληνική κοινωνία. Η συνεργασία, η σύνδεση του ατομικού με το κοινό συμφέρον, αλλά και η συνευθύνη για τις κοινές αποφάσεις, ο έλεγχος και η κοινή διαχείριση των αποτελεσμάτων τη εργασίας, όλα αυτά θα αντιπαρατίθενται στην ατομική, ανταγωνιστική, εχθρική για τις ανάγκες της πλειοψηφίας των ανθρώπων καπιταλιστική κοινωνία, η οποία μάλιστα σήμερα μας οδηγεί στην καταστροφή.

Το ίδιο υποστηρίζει και ο Omadeon στο τελευταίο του ποστάρισμα Σοσιαλισμός (κατά τον Τέκι Τσαν) + Democracy At Work (νέο site του Richard Wolff) , όπου με αφορμή το πολύ ενδιαφέρον 11ο μέρος της τεχνικής του Techie Chan, θίγει το ζήτημα της διάδοσης και εφαρμογής ανάλογων «πειραμάτων» και στην Ελλάδα.

Μεταφράσαμε και παραθέτουμε παρακάτω ορισμένες ερωτήσεις αναγνωστών και απαντήσεις του R. Wolff που υπάρχουν στο νέο site, που πιστεύουμε ότι αποσαφηνίζουν διάφορα ζητήματα θεωρίας και πολιτικής, που εμάς τουλάχιστον μα απασχολούν.

Έχετε δηλώσει στην εκπομπή σας ότι το να χαρακτηρίσουμε την τρέχουσα κρίση ως οικονομική είναι λάθος, και ότι πρόκειται για μια κρίση που πλήττει τον καπιταλισμό στο σύνολό του. Όμως ενώ οι τράπεζες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, με τις μεγαλύτερες από αυτές να βλέπουν τα κέρδη τους να καταρρέουν, την ίδια στιγμή βλέπουμε τα κέρδη των εταιριών να σημειώνουν ρεκόρ τριετίας. Η AP ανέφερε πρόσφατα ότι αυτό είναι απίθανο να συνεχιστεί. Πιστεύετε πως αυτή η κατάσταση μπορεί να διατηρηθεί ή βλέπετε μια στροφή στο μέλλον, και πώς όλα αυτά συνδέονται με το μαρξιστικό επιχείρημα ότι υπάρχει πάντοτε μια τάση μείωσης του ποσοστού κέρδους;

Απάντηση: Όσον αφορά τα εταιρικά κέρδη, πήγαν καλά κατά τη διάρκεια της κρίσης που ξεκίνησε το 2007-2008 για διάφορους λόγους: (1), λόγω των επενδύσεων σε τεχνολογίες πληροφορικής, κλπ., η παραγωγικότητα (παραγόμενα προϊόντα ανά εργαζόμενο) συνέχισε να αυξάνεται, τη στιγμή που οι πραγματικοί μισθοί (τα χρήματα που καταβάλλονται στους εργαζόμενους) είτε μειωθήκαν είτε παρέμειναν στάσιμοι. (2) Οι εταιρείες μείωσαν το εργατικό δυναμικό τους, πιέζοντας παράλληλα τους υπόλοιπους εργαζόμενους να αναπληρώσουν τα κενά κάνοντας ορισμένες από τις εργασίες των απολυθέντων χωρίς αύξηση των αμοιβών τους (όσοι παρέμειναν, φοβούμενοι να μην απολυθούν εκτελούσαν τις πρόσθετες εργασίες). (3) Τα χρήματα που δόθηκαν ως κρατικά κίνητρα στις μεγάλες εταιρείες, υποτίθεται πως θα «διαχέονταν» σε όλους τους άλλους, κάτι που ποτέ δεν συνέβη (αντιθέτως χρησιμοποιήθηκαν για την αύξηση των εταιρικών εσόδων και κερδών), (4) καθώς η αγοραστική δύναμη των Αμερικανών πολιτών μειώθηκε (εξαιτίας των 1 και 2 ανωτέρω), οι αμερικανικές εταιρείες έστρεψαν την προσοχή τους προς άλλες, πιο επικερδείς αγορές (Ευρώπη, Ασία, κλπ.) και τα πήγαν αρκετά καλά μέχρι το 2012, όταν η ύφεση χτύπησε και σε αυτές τις περιοχές.

Για τους παραπάνω λόγους, τα εταιρικά κέρδη αυξήθηκαν τη στιγμή που η θέση των εργαζομένων επιδεινώθηκε, αλλά σε τελική ανάλυση το τελευταίο υπονομεύει πάντα το πρώτο. Πολλή λίγη σημασία δίνουν (εάν δίνουν και καθόλου) σε αυτό το ιστορικό μάθημα οι θιασώτες του καπιταλισμού και οι οπαδοί της θεωρίας της «αποκατάστασης» των καπιταλιστικών κρίσεων μέσω της οικονομικής θεωρίας της «διάχυσης του πλούτου από τα πάνω».

Όσον αφορά το επιχείρημα του Μαρξ για την «πτωτική τάση του μέσου ποσοστού κέρδους» (TRPF) – Κεφάλαιο, Τόμος 3, κεφάλαια 13-15, αν θυμάμαι καλά – ο Μαρξ εξηγεί ότι η αυτή τάση είναι ακριβώς αυτό: κάτι το οποίο “τείνει” να συμβεί, εκτός εάν και έως ότου αντίθετες σε αυτή την τάση δυνάμεις, ή και αντίθετης κατεύθυνσης τάσεις υπονομεύσουν την TRPF.

Οι λόγοι (1) και (4) που ανέφερα παραπάνω, αντιπροσωπεύουν μερικές από τις αντιφάσεις και τις αντίθετες τάσεις που εξουδετέρωσαν την TRPF για ένα σύντομο χρονικό διάστημα όταν και τα κέρδη αυξήθηκαν. Καθώς η ευρωπαϊκή κρίση επιμένει και παρασέρνει την ήδη εξασθενημένη από την κρίση παγκόσμια οικονομία σε μεγαλύτερη ύφεση – μετά από μια ατελή και αδύναμη ανάκαμψη για λίγους μήνες πριν από τον Απρίλιο του 2012 – η TRPF επιβεβαιώνεται ξανά.

Η ουσία του Μαρξικού επιχειρήματος χάνεται αν οι αναγνώστες μετατρέψουν αυτό που αποκαλεί «τάση» σε κάτι απόλυτο, που πρέπει πάντοτε να συμβαίνει. Τα συγκεκριμένα κεφάλαια στον τρίτο τόμο του Κεφαλαίου τιτλοφορούνται Τάση, Αντιφάσεις στην τάση και Αντίρροπες Τάσεις, ακριβώς για να αποφευχθεί η ερμηνεία ότι ο Μαρξ περιγράφει κάτι που θα πάντοτε συμβαίνει.

Επισκεφθήκατε πρόσφατα την βασκική εταιρία Mondragon, μία από τις δέκα μεγαλύτερες στην Ισπανία, η οποία ανήκει στους εργαζόμενους της, με περιουσιακά στοιχεία ύψους περίπου 40 δις ευρώ. Είναι δυνατόν, στις παρούσες συνθήκες, να «εφαρμοστεί» μια συνειδητή αντικαπιταλιστική εναλλακτική λύση σε παγκόσμιο επίπεδο;

Απάντηση: Απολύτως. Ο Βασικός λαός έδειξε ότι μπορεί να γίνει, ότι οι συνεταιρισμοί μπορούν να ανταγωνιστούν με επιτυχία τις καπιταλιστικές εταιρείες, ότι οι αυτοδιευθυνόμενες από τους εργαζομένους εταιρείες μπορούν να ευδοκιμήσουν και να αναπτυχθούν. Στην “Mondragon Corporation” οι εργαζόμενοι είναι που συλλογικά προσλαμβάνουν και απολύουν τα διευθυντικά στελέχη και τον διευθύνοντα σύμβουλο και όχι το αντίστροφο, και ως εκ τούτου η ζωή και η εργασία είναι εκεί αρκετά διαφορετικά από το καπιταλιστικό πρότυπο που ισχύει στον υπόλοιπο κόσμο.

Εμπνευσμένο από το διάσημο κίνημα που εμφανίστηκε στην Αμερική, το τελευταίο βιβλίο σας φέρει ένα συμβολικό όνομα: “Occupy theEconomy: Challenging Capitalism”. Πώς αντιλαμβάνεστε θεωρητικά, αυτή την «κατοχή της οικονομίας» και ποιες μεθόδους μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να πετύχουμε αυτήν την «κατάληψη»;

Απάντηση: Το να «καταλάβουμε την οικονομία» σημαίνει να αλλάξουμε την ηγεσία και την κατεύθυνση των επιχειρήσεων που παράγουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες από τα οποία εξαρτιόμαστε όλοι. Οι αποφάσεις των καπιταλιστικών διοικητικών συμβούλιων και των μεγαλομετόχων στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις είναι αυτές που δημιούργησαν την καπιταλιστική κρίση που ζούμε.

Η λύση ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ μια αλλαγή στην κυβέρνηση και στη λήψη των αποφάσεων. Αυτό δεν δούλεψε στο παρελθόν και δεν πρόκειται να δουλέψει και τώρα. Η αλλαγή που απαιτείται τώρα είναι να μετατρέψουμε τις καπιταλιστικές επιχειρήσεις σε συνεταιριστικές, όπου οι ίδιοι οι εργαζόμενοι συλλογικά θα λειτουργούν ως το διοικητικό συμβούλιο της επιχείρησης. Με αυτόν τον τρόπο, ο λαός για πρώτη φορά θα αποκτήσει τον άμεσο έλεγχο της παραγωγικής βάσης της κοινωνίας.

Η πραγματική οικονομική δημοκρατία στο εσωτερικό της κάθε επιχείρησης μπορεί να αποτελέσει το απαραίτητο αντίβαρο στην υπερβολική εξουσία που συγκεντρώνεται στο Κράτος.

Ο νέος σοσιαλισμός του 21ο αιώνα θα πρέπει να μάθει από τα λάθη του παρελθόντος και να δημιουργήσει ένα τέτοιο αντίβαρο, «καταλαμβάνοντας» την οικονομία με αυτό τον τρόπο.

Το κίνημα του Occupy Wall Street αποτέλεσε ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την δημιουργία ενός νέου μαζικού κινήματος, που θα έχει την δύναμη να αμφισβητήσει ριζικά τον καπιταλισμό στις ΗΠΑ. Γι’ αυτό το λόγο υπήρξε τόσο σημαντικό.

Ποιο είναι το χειρότερο δυνατό σενάριο που πιστεύετε ότι μπορεί να συμβεί αν συνεχίσουμε προς αυτήν την πολιτική και οικονομική κατεύθυνση;

Απάντηση: Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομία των ΗΠΑ επιβραδύνεται ξανά, καθώς οι ευρωπαϊκή, η ιαπωνική και η κινέζικη οικονομία συνεχίζουν να φθίνουν. Το σενάριο γίνεται πλέον πολύ άσχημο. Βρισκόμαστε στη δεύτερη χειρότερη καπιταλιστική κατάρρευση εδώ και έναν αιώνα. Είναι πλέον όλο και πιο πιθανό να οδεύουμε σε μια νέα Μεγάλη Ύφεση. Δυσλειτουργικές κυβερνήσεις, που αποσκοπούν στην προστασία των επιχειρήσεων και των πλουσίων και που επιβάλλουν λιτότητα στις μάζες, κάνουν τα πράγματα χειρότερα. Όλα αυτά αποτελούν το χειρότερο συνδυασμό παγκόσμιων οικονομικών συνθηκών που έχω δει στη ζωή μου ως επαγγελματίας οικονομολόγος.

Ποια είναι η γνώμη σας για την πραγματική αιτία της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης;

Απάντηση: Η κρίση προέκυψε από τον τρόπο με τον οποίο εταιρείες (τόσο οι τράπεζες όσο και οι μη πιστωτικές εταιρίες) αλληλεπίδρασαν με τους εργαζομένους και τους καταναλωτές και τον τρόπο με τον οποίο εταιρείες, οι εργαζόμενοι και οι καταναλωτές αλληλεπίδρασαν με τις κυβερνήσεις. Σε κανέναν από αυτούς δεν πρέπει «να επιρρίψουμε την ευθύνη”, εφόσον όλοι τους συμπεριφέρθηκαν σύμφωνα με τις ανταμοιβές και τις τιμωρίες που το δοσμένο οικονομικό σύστημα επιβάλλει. Επομένως, η κύρια αιτία της κρίσης είναι το οικονομικό σύστημα: ο καπιταλισμός. Το πρόβλημα είναι ότι για πολλά χρόνια ήταν εκτός μόδας ή ακόμα και επικίνδυνη η αμφισβήτηση, πόσο μάλλον η κριτική του ίδιου του συστήματος. Ο καπιταλισμός, όπως αδιάκοπα μας έλεγαν, ήταν το πιο αποδοτικό και βέλτιστο – το καλύτερο δυνατό σύστημα – και ούτω καθεξής. Η μόνη κριτική που επιτρεπόταν ήταν αυτή του ενός ή του άλλου οικονομικού παράγοντα. Έτσι, κάποιοι οικονομικοί παράγοντες χαρακτηριστήκαν “άπληστοι”, άλλοι “απερίσκεπτοι” και ούτω καθεξής. Ωστόσο, όπως και σε όλα τα προηγούμενα οικονομικά συστήματα (π.χ., τη δουλεία ή τη φεουδαρχία), έτσι και στον καπιταλισμό υπάρχει η εποχή της ανάπτυξης και της ευημερίας και στη συνέχεια έρχεται η εποχή της παρακμής. Το πραγματικό και βασικό ερώτημα για τον κόσμο σήμερα είναι το εξής: Ο καπιταλισμός έφτασε στην κορύφωσή του; βρισκόμαστε τώρα στην καθοδική φάση του καπιταλισμού, ο οποίος είναι πλέον ολοένα και λιγότερο σε θέση να εξυπηρετήσει τις ανάγκες των λαών;

Σήμερα, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι είναι άνεργοι και ψάχνουν δουλειά. Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι το 20-30% της ικανότητάς μας να παράγουμε (μηχανήματα, εργαλεία, εργοστάσια, καταστήματα και χώροι γραφείων), αδρανεί παροπλισμένο, γεμίζοντας σκουριά και σκόνη. Ωστόσο, η παγκόσμια φτώχεια θα μπορούσε να εξαλειφθεί από την παραγωγή που θα προέκυπτε, εάν τοποθετούσαμε τους ανθρώπους που αναζητούν εργασία, σε αυτές τις παροπλισμένες βιομηχανικές μονάδες. Όμως είναι το ίδιο καπιταλιστικό σύστημα που οδηγείται από το κίνητρο του κέρδους, αυτό που αποτυγχάνει να παράγει τον πλούτο που χρειαζόμαστε και είμαστε ικανοί να παράγουμε. Ο καπιταλισμός ευθύνεται για την αδυναμία μας να βρούμε την κατάλληλη ισορροπία ανθρώπου και φύσης, που δεν θα καταστρέφει και τα δύο. Η οικονομική κρίση αποτελεί πρόβλημα του συστήματος. Η κρίση είναι πάνω απ ‘όλα μια κρίση του καπιταλισμού.

Πιστεύετε ότι ένας πραγματικός αγώνας για τη δημοκρατία θα μπορούσε τώρα να ενώσει τους λαούς της Ευρώπης εναντίον των παλαιών κυβερνήσεων; Θα μπορούσε ένα κίνημα για ένα πανευρωπαϊκό δημοψήφισμα για την πραγματική δημοκρατία, να κινητοποιήσει τους Ευρωπαίους; Μήπως πρέπει επικεντρωθούμε στην οργάνωση μια νέας ευρωπαϊκής συνταγματικής σύμβασης; Θα υπάρξουν απειλές ενάντια σε μια τέτοια επιδίωξη;

Απάντηση: Μερικώς, συμφωνώ μαζί σας. Το παραδοσιακό καπιταλιστικό σύστημα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική βρίσκεται σε μια μακρά, επικίνδυνη περίοδο παρακμής. Οι κορυφαίες καπιταλιστικές εταιρίες (εδώ και πολλά χρόνια) έχουν κάνει δύο βασικές επιλογές που συνέβαλαν σε αυτήν την παρακμή: (1) έχουν μεταφέρει την παραγωγή τους σε νέες περιοχές στην Ασία και αλλού, αυξάνοντας τα κέρδη τους με την καταβολή χαμηλότερων μισθών κα άλλων επιχειρηματικών δαπανών, και (2) επαναπροσδιόρισαν την προώθηση των πωλήσεων τους στους δύο τομείς όπου παρατηρείται αύξηση της ζήτησης στην παγκόσμια οικονομία σήμερα: (α) στα αυξανόμενα υψηλά εισοδηματικά στρωματά της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής και (β) στους μαζικά αναπτυσσόμενους τομείς στην Ασία και όπου αλλού η παραγωγή έχει μετακινηθεί. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μια ολοένα και βαθύτερη διαίρεση μέσα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, μεταξύ μιας μειονότητας των οποίων τα εισοδήματα αυξάνονται με την αύξηση των εταιρικών κερδών και της πλειονότητας, των οποίων τα εισοδήματα μειώνονται με τη συρρίκνωση της αγοράς εργασίας, τη στασιμότητα ή την πτώση των πραγματικών μισθών, την αύξηση των χρεών, και την συρρίκνωση της κρατικής πρόνοιας. Η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση που ξέσπασε το 2008 επέτεινε αυτή την βαθειά διαίρεση. Το σημείο στο οποίο εν μέρει διαφωνώ είναι ότι αντιλαμβάνεστε το πρόβλημα με όρους πολιτικής- και όχι με όρους πολιτικής οικονομίας, που ανταποκρίνονται καλύτερα στην κρίση. Φυσικά, στις κοινωνίες όπου το χάσμα μεταξύ του κεφαλαίου και εργασίας μεγαλώνει, το κεφαλαίο θα χρειαστεί περισσότερο αυταρχική κρατική εξουσία για να αντιμετωπίσει την κατάσταση.

Καθώς οι δυτικές κυβερνήσεις εισπράττουν λιγότερους φόρους (εφόσον οι εταιρείες πληρώνουν τους φόρους τους αλλού ,ενώ χρησιμοποιούν τα διευρυμένα κέρδη τους για να ελέγξουν όλο και περισσότερο τις κυβερνητικές πολιτικές στη Δύση) για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση προχωρούν στην απόλυση εργαζομένων, τη μείωση των συντάξεων, και τη συρρίκνωση των υπηρεσιών. Οι λαοί τους αντιστέκονται. Το κράτος μετατρέπεται σε δύναμη που στρέφεται ενάντια στη μάζα των ίδιων των πολιτών της. Οι δράσεις των δυτικών κυβερνήσεων εναντίον των «τρομοκρατών» στο εξωτερικό, αποτελούν αψιμαχίες των οποίων τα μαθήματα μπορούν και θα χρησιμοποιηθούν στο εσωτερικό, κατά την επικείμενη εσωτερική αντίσταση που θα εγερθεί λόγω της επιδείνωσης της κρίσης.

Έτσι δημιουργείται ένα πολιτικό ζήτημα, ένα ζήτημα «κράτος-εναντίον των πολιτών», αλλά αυτό αποτελεί μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Η δημοκρατία είναι στα χείλη όλων, διότι η ελλιπής δημοκρατία που είχαμε – ως επί το πλείστον περισσότερο τυπική παρά πραγματική – χάνεται κάτω από το βολικό σύνθημα του ατελείωτου πολέμου κατά της «τρομοκρατίας». Αυτό είναι το δίδαγμα από την “Patriot Act” στις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι πραγματικοί λόγοι για τους οποίους η δημοκρατία διαβρώνεται, είναι οι βασικές τάσεις που δημιουργούνται από τις αποφάσεις των μεγάλων εταιριών για την αντιμετώπιση των οικονομικών τους προβλημάτων, τις κινήσεις τους για την εξασφάλιση περισσοτέρων κερδών, μεγαλύτερων μεριδίων αγοράς, κλπ.

Επομένως, το πρόβλημα είναι ο καπιταλισμός ως οικονομικό σύστημα, αυτό είναι το θέμα. Αν τα κινήματα για μεγαλύτερη δημοκρατία δεν συνδυαστούν με τις αλλαγές στο οικονομικό σύστημα, τότε είτε (α) αυτά τα κινήματα θα αποτύχουν, ή (β) θα πετύχουν κάποιες προσωρινές δημοκρατικές κατακτήσεις, οι οποίες θα αμφισβητηθούν και στη συνέχεια θα καταργηθούν από ένα εταιρικό καπιταλισμό, ο οποίος δεν μπορεί και δεν επιθυμεί να ζήσει με οποιαδήποτε δημοκρατία, η οποία δυσχεραίνει τις προσπάθειές του να επιτύχει τους στόχους του.

Συμπέρασμα: Όσο οι επιχειρήσεις – οι θεσμοί οι οποίοι παράγουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες τις οποίες όλοι έχουμε ανάγκη – είναι οργανωμένες με τον παραδοσιακό καπιταλιστικό τρόπο, η παρακμή που ζούμε θα συνεχιστεί. Όσο η μάζα των ανθρώπων παράγει πλεονάσματα (κέρδη) τα οποία ιδιοποιούνται μικρές ομάδες ανθρώπων (τα εταιρικά διοικητικά συμβούλια και τους μεγαλομετόχους), οι οποίες μπορούν στη συνέχεια να διανείμουν αυτά τα πλεονάσματα/κέρδη, η παρακμή θα συνεχιστεί. Αυτά τα διοικητικά συμβούλια και οι μεγαλομέτοχοι διανέμουν τα πλεονάσματα /κέρδη τους με σκοπό (1) να μεταφέρουν την παραγωγή και διακίνηση των εμπορευμάτων τους στο εξωτερικό, (2) να εξαγοράσουν τους πολιτικούς, τα κόμματα και τις κυβερνήσεις για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες τους, και (3) να καθοδηγήσουν το δημόσιο διάλογο μέσω του ελέγχου των ΜΜΕ, των διαφόρων ιδρυμάτων τους και των μηχανισμών δημοσίων σχέσεων που διαθέτουν. Από τα παραπάνω συμπεράσματα, απορρέει και η λύση: (1) οι επιχειρήσεις πρέπει να αναδιοργανωθούν έτσι ώστε σε κάθε μία από αυτές, συλλογικά οι εργαζόμενοι να αντικαταστήσουν τα παραδοσιακά καπιταλιστικά διοικητικά συμβούλια και τους μεγαλομετόχους, (2) οι εργαζόμενοι-ως-επίσης και – συλλογικοί διευθυντές πρέπει στο εξής να λαμβάνουν όλες τις βασικές αποφάσεις σχετικά με τη διανομή και τη χρήση των πλεονασμάτων/κερδών που η εργασία τους παράγει, (3) οι αποφάσεις των εργαζομένων πρέπει να λαμβάνονται μαζί με τις αποφάσεις των κατοίκων των κοινοτήτων στο τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, (4) η λήψη των αποφάσεων στο εργασιακό επίπεδο, όπως και η διαδικασία λήψης αποφάσεων σε επίπεδο κοινότητας πρέπει να λαμβάνει χώρα δημοκρατικά. Η κάθε πλευρά πρέπει να έχει το δικαίωμα βέτο έναντι της άλλης έτσι ώστε να τονιστεί η αλληλεξάρτηση των αποφάσεών τους. Ο εκδημοκρατισμός της εργασίας και ως εκ τούτου και της οικονομίας αποτελεί την προϋπόθεση για τον πραγματικό εκδημοκρατισμό της πολιτικής. Ένας λόγος που ο υπαρκτός σοσιαλισμός απέτυχε, ήταν επειδή στηρίχθηκε στην εθνικοποίηση των μέσων παραγωγής και τον κεντρικό οικονομικό σχεδιασμό, χωρίς τον ταυτόχρονο εκδημοκρατισμό της εργασίας όπως περιγράφηκε παραπάνω.

Αν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι διεύθυναν τις επιχειρήσεις τους τις τελευταίες δεκαετίες στις ΗΠΑ και τη δυτική Ευρώπη, θα είχαμε πολύ μικρότερη μετακίνηση επιχειρήσεων στο εξωτερικό, πολύ μικρότερο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, πολύ μικρότερη συρρίκνωση των δημοσίων υπηρεσιών κλπ. Εάν οι εργαζόμενοι διεύθυναν τις δικές τους επιχειρήσεις στις χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού», τότε οι κοινωνίες τους θα είχαν πραγματοποιήσει τους δεδηλωμένους στόχους τους, αντί να αποκλίνουν από αυτούς μέχρι να καταρρεύσουν.

Η πάλη για τη δημοκρατία και τον «σοσιαλισμό» χωρίς την ταυτόχρονη, ολοκληρωμένη πάλη για τη μεταμόρφωση της οικονομικής δομής στους χώρους εργασίας – για παράδειγμα, με τον τρόπο που συνοψίζεται παραπάνω – δεν θα είναι τίποτα άλλο παρά η επανάληψη των αποτυχημένων προσπαθειών όλων εκείνων που αγωνίστηκαν από το 1789 για Ελευθερία Ισότητα, Αδελφοσύνη. Έντιμοι άνθρωποι έχουν από τότε αναρωτηθεί (όπως έκανε και ο Μαρξ) γιατί ο καπιταλισμός δεν ήταν ποτέ σε θέση να υλοποιήσει τα συνθήματα που ισχυριζόταν ότι υποστήριζε. Ένα βασικό πρόβλημα ήταν η θεμελιώδης καπιταλιστική και αντιδημοκρατική διαίρεση ανάμεσα στη μάζα των εργαζομένων που παρήγαγαν τα πλεονάσματα/κέρδη και των μειοψηφιών (είτε πρόκειται για τους ιδιωτικούς εκπροσώπους των μετόχων είτε για τους επίσημους εκπρόσωπους του κρατικού μηχανισμού) που τα ιδιοποιούνται και αποφασίζουν για τις κοινωνικές τους χρήσεις. Καθώς ο καπιταλισμός απομακρύνεται πλέον ολοένα και πιο μακριά από την υλοποίηση τηςΕλευθερίας,Ισότητας και Αδελφοσύνης, είναι καιρός να κατανοήσουμε ότι η αλλαγή της οικονομικής δομής στους χώρους εργασίας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος οποιασδήποτε πραγματικής και βιώσιμης λύσης.

Μπορούν οι εργατικοί συνεταιρισμοί, ενδεχομένως, να αποτελέσουν το θεμέλιο για το σοσιαλισμό, δεδομένου ότι οι πιο σύγχρονες ιστορικές προσπάθειες, όπως τα Ισραηλινά κιμπούτς είτε απέτυχαν ή είτε μετεξελίχθηκαν σε καπιταλιστικές επιχειρήσεις; Η ιδέα θα μπορούσε να ονομαστεί ουτοπική.

Απάντηση: δεν έχω πρόβλημα να κατηγορηθώ ως ουτοπικός. Η αριστερά θα μπορούσε να γίνει λίγο περισσότερο ουτοπική, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος του σημαντικού της “οράματος” “αποστραγγίστηκε” από το μεγαλύτερο μέρος της οργανωμένης αριστεράς. Η κριτική του Ένγκελς στον ουτοπικό σοσιαλισμό ουδέποτε είχε την πρόθεση να εξαλείψει την ουτοπία από το σοσιαλισμό. Η κριτική του στόχευε στον υπερτονισμό της «επιστημονικότητας» του σοσιαλισμού, προκειμένου να οδηγηθεί σε αυτό που πίστευε (και συμφωνώ μαζί του) ότι θα αποτελούσε μια καλύτερη ισορροπία της έννοιας. Αυτός ακριβώς είναι και ο δικός μου στόχος, προς την αντίθετη όμως κατεύθυνση.

Έχετε πιθανώς δίκιο πως πρέπει να γίνω πιο προσεκτικός ώστε να μην γίνεται η παρανόηση ότι η πρόταση μου για τις αυτοδιευθυνόμενες συλλογικά από τους εργαζόμενους παραγωγικές επιχειρήσεις/συνεταιρισμοί, αποτελεί «την μία και μοναδική» απάντηση (αυτό που αποκαλείται και «το θεμέλιο για το σοσιαλισμό»). Συμφωνώ ότι χωρίς άλλες αλλαγές – για παράδειγμα, την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, το σχεδιασμό, κλπ. – τέτοιοι συνεταιρισμοί από μόνοι τους θα μετατραπούν σε καπιταλιστικές επιχειρήσεις, όπως λίγο – πολύ περιγράψατε και για τα κιμπούτς. Όμως από την άλλη, ισχύει επίσης το αντίστροφο. Χωρίς την κολεκτιβοποίηση των επιχειρήσεων στη βάση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας – και αυτό δεν επιτυγχάνεται εγκαθιστώντας κρατικούς αξιωματούχους / κομισάριους στη θέση των ιδιωτικών καπιταλιστικών διοικητικών συμβουλίων – η κοινωνικοποίηση της ιδιοκτησίας και ο κεντρικός σχεδιασμός θα μετατραπούν σε καπιταλισμό, όπως συνέβη στην ΕΣΣΔ κλπ.

Αυτό το οποίο έλλειψε από τα σοσιαλιστικά πειράματα – παρά τις πολλές επιτυχίες τους, τις οποίες αναγνωρίζω και επικροτώ – είναι ο συνδυασμός των σοσιαλιστικών αλλαγών στο μακρο-οικονομικό επίπεδο, με τις αλλαγές στο μικρο- οικονομικό επίπεδο στην κατεύθυνση που τονίζω παραπάνω.

Γιατί εμείς, οι Αμερικανοί έχουμε σημαντικά λιγότερες διαδηλώσεις από ότι έχουν στην Ευρώπη, όπως στη Γαλλία ή στην Ελλάδα;

Απάντηση: Λοιπόν, η αλήθεια είναι ότι, όπως το βλέπω εγώ, βρισκόμαστε στην αρχή μιας σοβαρής, μακροχρόνιας πτώσης του βιοτικού επιπέδου της εργατικής τάξης των ΗΠΑ, εκτός εάν αυτή βρει κάποιο τρόπο ώστε να μετατραπεί σε μια οργανωμένη πολιτική δύναμη. Και μέρος αυτής της διαδικασίας είναι μι εκπαίδευση και οργάνωση, που να είναι ικανή να αναιρέσει την ιδεολογική δουλειά που έχει γίνει στον αμερικανικό λαό – και τους έχει κάνει ιδιαίτερα καχύποπτους απέναντι στη συλλογική δράση και τις πολιτικές οργανώσεις και συχνά ανίκανους να κατανοήσουν τη δική τους κατάσταση με κοινωνικούς και πολιτικούς όρους.

Έτσι, το συμπέρασμά στο οποίο οδηγήθηκα ήταν να κάνω ό, τι μπορώ για να παρέχω πληροφορίες και αναλύσεις που διαφορετικά θα έλειπαν. Αυτό ακριβώς κάνουν και πολλοί άλλοι στις ΗΠΑ. Ανάλυση και οργάνωση. Δεν έχουμε την αναλυτική αριστερή παράδοση των Γάλλων, ενώ μας λείπει επίσης η πολύ ισχυρότερη συνδικαλιστική τους δύναμη, όπως και οι αριστερές πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις, έτσι ώστε να μην είμαστε ακόμα έτοιμοι να προχωρήσουμε σε ανάλογες ενέργειες με τις δικές τους. Θα πρέπει να ξεκινήσουμε από προγενέστερο στάδιο. Όμως, ποιες άλλες επιλογές υπάρχουν; Πραγματικά δεν υπάρχει καμιά ατομική διαφυγή από μια κοινωνική κρίση, όπως ακριβώς είναι μια αυταπόδεικτη αλήθεια ότι δεν μπορούμε να λύσουμε μια κοινωνική κρίση με ατομικές λύσεις … αυτά τα σκληρά μαθήματα, οι Αμερικανοί πολίτες ή θα τα μάθουν στην πράξη ή θα τα αποδεχτούν.

Πώς οι μεγάλες επιχειρήσεις, με ανειδίκευτους και ανεκπαίδευτους εργάτες, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν στην πράξη σε ένα δημοκρατικό σοσιαλιστικό σύστημα; Αυτοί οι εργαζόμενοι θα λαμβάνουν αποφάσεις δημοκρατικά, αλλά ίσως να μην μπορούν να κατανοήσουν τη λειτουργία του συνόλου της επιχείρησης και ως εκ τούτου να λαμβάνουν αποφάσεις που να βλάπτουν την επιχείρηση. Αν μάλιστα έχουν την πλειοψηφία, αυτό θα μπορούσε να κάνει την κατάσταση ακόμη πιο επικίνδυνη. Αυτό δεν αποτελεί ένα πρόβλημα;

Απάντηση: Θα αποτελούσε αναμφισβήτητα μια σημαντική κοινωνική αλλαγή, η μετάβαση από την παραδοσιακή, από πάνω προς τα κάτω, ιεραρχική καπιταλιστική οργάνωση της εταιρικής επιχείρησης, σε ένα πολύ διαφορετικό μοντέλο όπου οι εργαζόμενοι λειτουργούν δημοκρατικά, αποτελώντας οι ίδιοι το διοικητικό συμβούλιο της επιχείρησής τους. Όπως συμβαίνει σε όλες τις κοινωνικές αλλαγές τέτοιου μεγέθους, θα χρειαστεί να γίνουν όλων των ειδών οι προσαρμογές, κατά τη διάρκεια της μετάβασης. Το ίδιο ίσχυσε και κατά την κοινωνική μετάβαση από την μοναρχία στην κοινοβουλευτική δημοκρατία στην Ευρώπη, στη διάρκεια της μετάβασης από τη σκλαβιά στην ελεύθερη εργασία στις νότιες Πολιτείες των ΗΠΑ, και ούτω καθεξής. Στην περίπτωση που αναφέρεις, θα πρέπει να υπάρξει εκπαίδευση και κατάρτιση των εργαζομένων, ώστε να μπορούν να διενεργούν σωστά τα νέα καθήκοντά τους ως διευθυντές παράλληλα με τα παραδοσιακά καθήκοντα τους ως μισθωμένων εργατών. Σήμερα, μια μικρή μειοψηφία των πολιτών εκπαιδεύονται σε κολέγια και σχολές διοίκησης επιχειρήσεων, ώστε να γίνουν διευθυντές των καπιταλιστικών επιχειρήσεων. Στο νέο σύστημα, η πλειοψηφία θα πρέπει να λαμβάνει παρόμοια εκπαίδευση. Ακριβώς όπως στο παρελθόν, μόνο μια μικρή μειοψηφία των ανθρώπων φοιτούσε στα σχολεία – την εποχή που κυβερνούσαν οι βασιλιάδες – έτσι και τώρα διεκδικούμε δημόσια εκπαίδευση για όλους, σε αυτό που μας αρέσει να αποκαλούμε ως ένα δημοκρατικό πολιτικό σύστημα. Λοιπόν, η προτεινόμενη μετάβαση σε ένα δημοκρατικό οικονομικό σύστημα στο εσωτερικό κάθε επιχείρησης, μπορεί και θα απαιτήσει ανάλογη εκπαίδευση και προετοιμασία για όλους.

Η μαζική δημόσια εκπαίδευση και προετοιμασία άξιζε τον κόπο να στηριχθεί, γιατί στήριξε με τη σειρά της την πολιτική δημοκρατία. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η παράλληλη εκπαίδευση και η προετοιμασία θα αξίζει τον κόπο να στηριχθεί, στηρίζοντας με τη σειρά της την οικονομική δημοκρατία.

Αν είχαμε ένα σύστημα όπου οι επιχειρήσεις θα διευθύνονται από τους ίδιους τους εργαζόμενους, με ποιον τρόπο θα προωθούσαμε τις καινοτομίες, αν δεν ανταμείβαμε τα άτομα που κάνουν αυτές τις ανακαλύψεις με μεγάλα βραβεία;

Απάντηση: Και σήμερα και παλαιότερα έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου – σε μέσα παραγωγής καθώς και σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες – από ανθρώπους που θέλουν να κερδίσουν πολλά χρήματα και καθοδηγούνται από αυτόν τον στόχο. Έχουν υπάρξει επίσης σημαντικές ανακαλύψεις από ανθρώπους που στηρίχθηκαν στα δικά τους χρήματα ή στα χρήματα των πλούσιων φίλων και συνεργατών τους. Δεν θα είχαμε ορισμένες από αυτές τις ανακαλύψεις χωρίς πλούσιους ανθρώπους και χωρίς πλούσια ανταμοιβή για τις καινοτομίες.

Όμως οι καινοτομίες δεν συντελούνται μόνο με αυτόν τον τρόπο. Ας υποθέσουμε ότι όλα τα είδη της κοινωνικής αναγνώρισης – βραβεία, δημόσιες τιμητικές διακρίσεις, οι ευκαιρίες που παρέχονται για περαιτέρω καινοτομίες, κ.λπ. – παρέχονται στους καινοτόμους. Θα υπάρξουν ερευνητές που θα ανταποκριθούν σ ‘αυτές. Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα πραγματικό παγκόσμιο παράδειγμα, ενός διαφορετικού τρόπου οργάνωσης της καινοτομίας σε μια οικονομία όπου κυριαρχούν οι αυτο-διευθυνόμενες από τους εργαζόμενους επιχειρήσεις. Έμαθα γι’αυτό όταν επισκέφτηκα την Mondragon Corporation στην Ισπανία, το Μάιο του 2012. Πρόκειται για μια πολύ δυναμική, τεχνολογικά προηγμένη εταιρεία με 85.000 μέλη-εργαζόμενους – ανθρώπους που εργάζονται και παράλληλα διευθύνουν συλλογικά τις πολλές διαφορετικές επιχειρήσεις που απαρτίζουν τον Mondragon Corporation. Καθεμιά από αυτές τις αυτοδιευθυνόμενες επιχειρήσεις συμβάλλει με ένα μικρό ποσό των καθαρών εσόδων της σε ένα ταμείο – το οποίο διαχειρίζεται από τη συλλογικότητα των εργαζομένων – για τη στήριξη της καινοτομίας. Το ταμείο παρέχει κεφάλαια για την έρευνα, την δημιουργία και την εισαγωγή στην παραγωγή των νέων καινοτομιών από δημιουργικούς ερευνητές – και ναι, θα μπορούσε επίσης να παρέχει κάποια άμεση προσωπική ανταμοιβή στους καινοτόμους. Αυτός είναι ένα δημοκρατικός τρόπος παροχής υποστήριξης στην καινοτομία. Έχει σίγουρα λειτουργήσει καλά για την εταιρία Mondragon.

Και αν χρειαζόμαστε περισσότερες αποδείξεις, έχω έτοιμο ένα σχέδιο: (1) ας οργανώσουμε ένα σημαντικό τομέα της οικονομίας των ΗΠΑ με αυτο-διευθυνόμενες από τους εργαζόμενους επιχειρήσεις (ίσως παρέχοντας αυτές τις θέσεις εργασίας σε όσους είναι σήμερα άνεργοι, επειδή οι καπιταλιστές εργοδότες δεν τους προσλαμβάνουν) και (2) στη συνέχεια ας συγκρίνουμε το πόσο καλά θα λειτουργήσουν για τη στήριξη των καινοτομιών στις γραμμές παραγωγής τους. Μετά από μερικά χρόνια μπορούμε να κάνουμε κάποιες συγκρίσεις και να δούμε ποιες ενέργειες ή ποιοι συνδυασμοί ενεργειών λειτουργούν καλύτερα για την ενθάρρυνση, παρακίνηση και ανταμοιβή της καινοτομίας. Εμείς, οι οπαδοί των WSDEs (Workers’ Self-DirectedEnterprises ) θα καλοσωρίζαμε έναν τέτοιο ανταγωνισμό, αλλά αμφιβάλλουμε εάν πολλές καπιταλιστικές επιχειρήσεις θα έκαναν το ίδιο.

Πηγή: Πολιτικές Ψηφίδες και eagainst.com

Καταληψίες της γης ενάντια στην κυριαρχία του καπιταλισμού

Περισσότεροι από 15.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν πριν λίγες ημέρες στην Puebla de la Sierra στην Μαδρίτη, για να προωθήσουν την δημιουργία ενός δικτύου ομάδων καταληψιών της γης. Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Puebla de la Sierra για τέσσερις ημέρες έγινε ένας χώρος δημιουργικής συνάντησης για την ανταλλαγή εμπειριών, και τον προβληματισμό σχετικά με τους περιορισμούς, τα κίνητρα και τους στόχους του κινήματος κατάληψης χωριών και αγροτικών κοινοτήτων, που λειτουργούν με πλήρη αυτονομία, συνδέοντας τη ζωή στη φύση με την αξιοποίηση των φυσικών πόρων. 

Η ομάδα που φιλοξένησε την συνάντηση ήταν ο συνεταιρισμός «Los Apisquillos de la Puebla» από την Μαδρίτη, που για δύο χρόνια εργάζεται για τη δημιουργία ενός δικτύου σε όλη την Ισπανία, που θα χρησιμεύει για την προώθηση της αμοιβαίας υποστήριξης, τη διάδοση εμπειριών και την ενίσχυση νέων μοντέλων ζωής ενάντια στην κυριαρχία του καπιταλισμού, τον καταναλωτισμό και τον ατομικισμό. 

Στις 14 θεματικές που αναπτύχθηκαν, συζητήθηκαν θέματα όπως ο αγροτικός τομέας την εποχή της κρίσης, ο αντικαπιταλισμός και η αντιπατριαρχική κοινωνία, οι μη αυταρχικές μορφές εκτροφής, η επισιτιστική κυριαρχία, η ενεργειακή ανεξαρτησία, κλπ. και αναζητήθηκαν τρόποι λειτουργίας (οριζόντια συγκέντρωση, αυτοδιαχείριση, κλπ) των διαφόρων εγχειρημάτων, όπως των καταλήψεων γης «Sieso de Jaca» (Ουέσκα), «Arizkuren» (Ναβάρα), Hontanillas (Γκουανταλαχάρα), των αγροτικών κοινοτήτων «Los Apisquillos» (Μαδρίτη), «Manzanares» (Σορία), «La Artesa de Villasur» (Μπούργκος), «BAH!» (Βαγιαδολίδ), των καταλήψεων χώρων «Casa Calabaza» (Γρανάδα), «Can Masdeu», «Can Pascual», «Kan Mussol» και «Can Piella» (Βαρκελώνη) κλπ, που προτιμούν να βρίσκονται έξω από τις πόλεις για να παρεμβαίνουν και να οικοδομούν γέφυρες μεταξύ αστικών και γεωργικών περιοχών. 

Οι συμμετέχοντες υπερασπίστηκαν την επανοικειοποίηση της γης και τη νομιμότητα των καταλήψεων ενάντια στην κερδοσκοπία της αγοράς ακινήτων και του τουρισμού, καθώς και τη συμμετοχή στους ποικιλόμορφους κοινωνικούς αγώνες που αναπτύσσονται σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Όπως ειπώθηκε, σήμερα στην Ισπανία υπάρχουν περισσότερα από 9.000 έρημα χωριά, ενώ τονίστηκε ότι θα πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ «ακατοίκητου» και «εγκαταλελειμμένου» προκειμένου να αναζητηθούν νέοι τρόποι κοινής χρήσης της γης. 

Οι ομιλητές ανέφεραν ότι μέσα από τις καταλήψεις της γης και τις νέες αγροτικές κοινότητες πρέπει να ξεκινήσει η ριζική σύγκρουση με το σημερινό μοντέλο της κοινωνικοποίησης των χωριών που χρησιμοποιούνται ως ψυχαγωγία για τους ανθρώπους της πόλης, καθώς και με την η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ, ενώ στάθηκαν στην ανάγκη να γίνεται καθημερινή πράξη το σύνθημα «Δρω τοπικά, σκέφτομαι παγκόσμια».

Επίσης, στάθηκαν στην αναγκαιότητα συντονισμού μεταξύ των παλιών εγχειρημάτων που ξεκίνησαν την δεκαετία του ’70 (κατάληψη «Matallana» Γκουανταλαχάρα, «Bergua» (Ουέσκα), «Matavenero» (Λεόν) με τις καινούριες αγροτικές κολλεκτίβες που αναπτύσσονται ως παρακαταθήκη του κινήματος 15 Μ, καθώς και του εμπλουτισμού και της ανταλλαγής των μεταξύ τους εμπειριών. Τέλος, αναζητήθηκαν τρόποι χρηματοδότησης των διαφόρων συλλογικών προσπαθειών, οι οποίοι όπως τονίστηκε πρέπει να συνδέονται με την ιδέα της κοινωνικής οικονομίας καθώς και με τις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις που αναπτύσσονται σε κάθε κοινότητα, και να αφήνουν έξω τους κλασικούς θεσμικούς φορείς (κυβέρνηση, κόμματα, συνδικάτα) και τους διάφορους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. 

Η επόμενη συνάντηση του δικτύου αποφασίστηκε να γίνει το χειμώνα στο αγρόκτημα «Somonte» στην Κόρδοβα, ενώ ο επόμενος στόχος είναι η δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου των σχετικών προσπαθειών (συνεταιριστικές πρωτοβουλίες, ομάδες εργασίας, καταλήψεις γης, παραγωγοί μικρής κλίμακας, κλπ) που αναπτύσσονται στον ευρωπαϊκό Νότο.

Δημήτρης Γκιβίσης

Πηγή: http://periferiastereas.blogspot.gr

Όπου δε φτάνει το γκλομπ του μπάτσου, φτάνει το λεπίδι του φασίστα

Δεν έχει υποχωρήσει ακόμη η ανατριχίλα από το φριχτό έγκλημα στο κέντρο της Αθήνας. Για μία ακόμη φορά σκορπούν στα τυφλά το θάνατο με νέο θύμα ένα άτυχο Ιρακινό. Το τάγμα θανάτου συγκροτούσαν 5 φασίστες σε μηχανές οπλισμένοι με μαχαίρια. Όπως αποδείχτηκε έψαχναν απλώς για κάποιο ξένο να χτυπήσουν και να στείλουν τα ρατσιστικά τους μηνύματα. Δεν έχει καταλαγιάσει ακόμη η οργή μας από τις υποκριτικές δηλώσεις του υπουργού δημοσίας τάξης κ. Δένδια ότι θα βρεθούν και θα τιμωρηθούν οι ένοχοι. Τα ΜΜΕ από την άλλη ξαφνικά ανακαλύπτουν ότι υπάρχει ρατσιστικό έγκλημα στη χώρα.

Είναι όλοι τους ένοχοι συγκυβέρνηση, ΜΜΕ, φασίστες. Η επιχείρηση «Ξένιος Δίας» συνεχίζεται. Καθημερινά εκατοντάδες μετανάστες συλλαμβάνονται, οδηγούνται σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ή απελαύνονται για να «ξεβρομίσει» το κέντρο της Αθήνας. Ταλαιπωρούν ανθρώπους, καταστρέφουν ζωές, χτυπούν και βασανίζουν. Επίσημα και με τις ευλογίες της πολιτικής ηγεσίας η Ελληνική Αστυνομία δείχνει καθημερινά πως αντιλαμβάνεται την έννοια της «φιλοξενίας». Παράλληλα ταυτίζουν τους μετανάστες με την εγκληματικότητα και κάθε παραβατική συμπεριφορά.

Δεν κλείνουμε τα μάτια μας στην πραγματικότητα. Ξέρουμε πολύ καλά τι συμβαίνει στο κέντρο της Αθήνας. Όπου υπάρχει φτώχια και διαταραγμένες κοινωνικές σχέσεις υπάρχει και εγκληματικότητα. Πότε όμως έγινε αυτό κριτήριο για την επέμβαση της αστυνομίας; Πότε αντίστοιχα, αντιμετωπίστηκε η ελληνική Μαφία, το Λαθρεμπόριο κάθε είδους στο οποίο είναι αναμεμιγμένοι ανώτεροι αστυνομικοί, δικηγόροι, μεγάλα ονόματα που επιχειρηματικού κόσμου, το παραδικαστικό κύκλωμα και αστοί πολιτικοί; Πόσο πρόστυχο είναι να μιλά για αντιμετώπιση της εγκληματικότητας το αστικό σύστημα εξουσίας, αυτοί που προκάλεσαν και συγκάλυψαν τα μεγαλύτερα σκάνδαλα του ελληνικού καπιταλισμού, αυτοί που καθημερινά οδηγούν στην αυτοκτονία συμπολίτες μας και δολοφονούν καθημερινά εργάτες;

Απεναντίας, χιλιάδες άνθρωποι οδηγούνται σιδηροδέσμιοι με μοναδική κατηγορία το ό,τι είναι μετανάστες, γιατί το ελληνικό κράτος αρνείται να τους δώσει χαρτιά και Άσυλο. Όσοι γλιτώνουν από τα δίκτυα της αστυνομίας, κρύβονται τρομαγμένοι. Το άδειο κέντρο δίνει ευκαιρία στους φασίστες παλικαράδες να ολοκληρώσουν το συνολικό σχέδιο κατατρομοκράτησης των μεταναστών. Άλλες μέρες ούτε που θα πλησίαζαν. Η σκούπα της αστυνομίας τους δίνει την κάλυψη να δράσουν και να σκοτώσουν όποιον έχει ξεμείνει στους δρόμους της Ομόνοιας. Όπου δε φτάνει το γκλομπ του μπάτσου, φτάνει το λεπίδι του φασίστα. Μία ακόμη επιχείρηση άψογα συντονισμένη. Δεν είναι ούτε η πρώτη, ούτε η δεύτερη, έχουμε χάσει στα αλήθεια το μέτρημα.

Για πρώτη φορά στις ειδήσεις ψελλίζουν κάτι για ρατσιστική βία. Βία που συντεταγμένα υποκινούν τα ίδια τα ΜΜΕ. Προπαγανδίζουν με συνεχή ρεπορτάζ την επιχείρηση «Ξένιος Δίας». Πιέζουν για την καθιέρωσή της σε μόνιμη βάση. Παρουσιάζουν κάθε έγκλημα που γίνεται από μετανάστη σε Έλληνα ως φυσικό αποτέλεσμα της εγκληματικής τους φύσης, με αποκορύφωμα την πολυήμερη κάλυψη του βιασμού της δεκαπεντάχρονης στην Πάρο. Παράλληλα, συγκαλύπτουν τον ταξικό βιασμό και εξανδραποδισμό που επιχειρεί να επιβάλλει η συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ με τις περικοπές, τους φόρους, την κατάργηση των όποιων εργασιακών δικαιωμάτων, την ιδιωτικοποίηση-εμπορευματοποίηση κάθε κοινωνικού αγαθού για να καταβληθούν τα 11,5 δις ευρώ σε εγχώριους και διεθνείς τοκογλύφους, για να σωθούν οι τράπεζες.

Όλοι συγκλονιστήκαμε από το αποτρόπαιο έγκλημα στην Πάρο, αλλά κουραστήκαμε να ακούμε ότι πίσω από κάθε «δήθεν φιλήσυχο Πακιστανό» κρύβεται εν δυνάμει ένας βιαστής-δολοφόνος. Το μήνυμα ήταν σαφέστατο. Ένας βιαστής-δολοφόνος δικάστηκε από τα ΜΜΕ ως Πακιστανός. Παράλληλα, για να μας χειραγωγήσουν και κατευθύνουν, υποβαθμίζουν τα αντίστοιχα εγκλήματα με Έλληνες πρωταγωνιστές ή τις καταγγελίες για τον Λυκειάρχη Παιδεραστή στέλεχος της Χρυσής Αυγής!

Αυτό όμως που μας εξοργίζει περισσότερο, είναι η κάλυψη που δίνουν στη Χρυσή Αυγή. Ο φασισμός και το ρατσιστικό έγκλημα στην Ελλάδα έχουν φαρδιά πλατιά την υπογραφή της. Όλοι ξέρουν και με λεπτομέρειες ποιοι οργανώνουν και εκτελούν τέτοιες επιχειρήσεις. Η κόντρα των δημοσιογράφων με τη Χρυσή Αυγή είναι μόνο επιφανειακή γιατί ουσιαστικά η πολιτική ατζέντα κυβέρνησης-Χρυσής Αυγής-μεγαλοεκδοτών, καναλαρχών είναι κοινή. Παράλληλα, στήνουν Πόλεμο Πολιτισμών, εφαρμόζουν τα δόγματα άμυνας-ασφάλειας και μιλούν για ασύμμετρες απειλές, παρουσιάζοντας τον κάθε μουσουλμάνο μετανάστη ως τρομοκράτη. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πολλαπλασιασμός των ρατσιστικών επιθέσεων συντελείται κατά τη διάρκεια των μουσουλμανικών εορτών, ενώ η Εκκλησία αναδεικνύεται πολύτιμος σύμμαχος των Ναζιστών. Το Χουντικό θέσφατο «Πατρίδα-Θρησκεία-Οικογένεια» εκσυγχρονίζεται.

Ταυτόχρονα, εκδηλώνεται πανελλαδική ρατσιστική εκστρατεία κατά των ΡΟΜΑ, με την κάλυψη της Αστυνομίας και των τοπικών παραγόντων. Αποκαλύπτεται επομένως ότι η Ναζιστική Χρυσή Αυγή εφαρμόζει σχέδιο σε πλήρη συμπόρευση με την κυβέρνηση που επιδιώκει την συνολική τρομοκράτηση και πειθάρχηση του εργαζόμενου λαού: η επίθεση σε μετανάστες και ΡΟΜΑ είναι η αρχή καθώς ακολουθούν οι επιθέσεις σε αγωνιστές και κινήματα (διακηρυγμένοι στόχοι των φασιστικών Πολιτοφυλακών, ενώ σημειώνονται οι πρώτες επιθέσεις) και η συντριβή των εργατικών αντιστάσεων στα Μνημόνια Ε.Ε.-ΔΝΤ-τραπεζών και στο σύνολο της αντεργατικής πολιτικής. Είναι ενδεικτική η στήριξη της Χρυσής Αυγής στο ξεπούλημα της ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ στο Σάλλα, η υπεράσπιση των φοροαπαλλαγών των εφοπλιστών και η στήριξη των ιδιωτικοποιήσεων που και πάλι θα καταλήξουν με χαριστικούς όρους σε εφοπλιστές και Έλληνες επιχειρηματίες.

Η αντίθεσή μας στα ρατσιστικά πογκρόμ είναι πολιτική και όχι ψευτοανθρωπιστική, αν και δεν είναι κακό να θυμόμαστε αξίες όπως η συμπόνια και η αλληλεγγύη. Η Ελλάδα δεν αποτελεί τον επίγειο παράδεισο για τους μετανάστες, αλλά λόγω της θέσης της αποτελεί πέρασμα από την Ανατολή στη Δύση. Πριν αρχίσουν κάποιοι τις γνωστές εθνικιστικές κορώνες (δεν χωράνε, δεν αντέχουμε άλλους κτλ) θα πρέπει να σκεφτούν καλά ότι αντικειμενικά η μεταναστευτική ροή είναι αδύνατο να σταματήσει γιατί συνεχίζουν να την προκαλούν οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις (πολεμικές, οικονομικές) και η έκρυθμη κοινωνική κατάσταση σε μια σειρά από χώρες όπως η Συρία.

Όσους και αν σκοτώσουν στα σύνορα ή στο εσωτερικό της χώρας θα συνεχίσουν να έρχονται γιατί ο τελικός τους προορισμός είναι η Ευρώπη. Ποιος όμως δεν τους αφήνει να φύγουν; Ποιος υπέγραψε συνθήκες όπως το Δουβλίνο ΙΙ και έχει μετατρέψει τη χώρα σε ένα απέραντο στρατόπεδο συγκέντρωσης;

Αυτός επομένως είναι και ο δεύτερος στόχος της επιχείρησης «ΞΕΝΙΟΣ ΔΙΑΣ». Να στείλει τρομοκρατικό μήνυμα στα επόμενα κύματα μετανάστευσης: Το μήνυμα που στέλνει η «φιλάνθρωπη και πολιτισμένη Ευρώπη» και «η χώρα που γέννησε τη δημοκρατία» είναι ότι «σας σκοτώνουμε με τις επεμβάσεις μας, διαλύουμε τις χώρες σας, συνεργαζόμαστε με τους δικτάτορες σας, αλλά μην τυχόν σκεφτείτε να μας ζητήσετε άσυλο-θα σας τσακίσουμε με τα ΜΑΤ και τους Χρυσαυγίτες»! Συνέχεια του πνιγμού χιλιάδων Λίβυων προσφύγων από τους ανθρωπιστικούς στόλους του ΝΑΤΟ!

Καταλαβαίνουμε επίσης κάποια πρώτα φοβικά αντανακλαστικά που δημιουργούνται στους Έλληνες εργαζόμενους. Τα πιο φτηνά εργατικά χέρια αυξάνουν τον ανταγωνισμό και την ανεργία και ρίχνουν τα μεροκάματα. Όσο όμως πιο κυνηγημένοι και φοβισμένοι νιώθουν οι μετανάστες τόσο περισσότερο θα ρίχνουν τις απαιτήσεις τους και θα υποτάσσονται στα αφεντικά. Θα γίνονται πιο ευάλωτοι στους δουλεμπόρους και στους κάθε είδους Προστάτες και Εκβιαστές!

Μόνο η ταξική ενότητα και η αλληλεγγύη μπορεί να υπερβεί πλαστούς διαχωρισμούς, να οδηγήσει σε κοινούς εργατικούς αγώνες και να φέρει κατακτήσεις σε όλους. Μόνο η συνολική αντικαπιταλιστική αμφισβήτηση και ανατροπή του σύγχρονου Κοινοβουλευτικού Ολοκληρωτισμού μπορεί να εξασφαλίσει ένα ανθρώπινο παρόν και μέλλον σε όλους.

ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ- ΝΑ ΠΕΣΕΙ ΤΟ ΤΕΙΧΟΣ ΤΟΥ ΑΙΣΧΟΥΣ

ΣΤΟΝ ΕΒΡΟ-ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΟΥΝ ΟΛΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ. ΑΣΥΛΟ ΣΕ ΟΣΟΥΣ ΤΟ ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΓΚΗ.

ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΗ ΔΙΕΘΝΙΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ

diktiospartakos.blogspot.com

Ο Κεμάλ αλλάζει τον κόσμο...

Της Δήμητρας Κωσταγιώργου*

Ακούστε τώρα την ιστορία του δικού μας Κεμάλ.

Ο Κεμάλ είναι απλός τραπεζοϋπάλληλος. Σηκώνεται το πρωί στις 6 και περνάει όλη του τη μέρα ανάμεσα στους αριθμούς και στα μηδενικά. Ανάμεσα στον καθωσπρεπισμό και την αδικία του κόσμου που αποτυπώνεται πάνω στα μηδενικά των βιβλιαρίων. Ανάμεσα στο “δε βαριέσαι” και στο “γιατί”. Και ως άλλος Μεφίστο, φωνάζει πάντα την κρίσιμη στιγμή, που όλα έχουν διαλυθεί: μα εγώ ένας απλός ηθοποιός είμαι, τι ζητάτε από μένα;

Τώρα που πήραν όλους τους υπόλοιπους συναδέλφους του και αφού κατάφερε να χτίσει ένα λεπτοδουλεμένο συντεχνιακό και γραφειοκρατικό φρούριο, ήρθαν να πάρουν και αυτόν. Όχι, όχι δεν πρόκειται απλά για το μισθό του. Τα 100 με 500 ευρώ που θα χάσει θα τον πονέσουν. Αλλά αυτό θα γίνει γιατί μετρούσε μέχρι τώρα τη δουλειά του ακριβώς όπως τα αφεντικά του. Έγινε, χωρίς να το καταλαβαίνει, το αναλώσιμο μιας γιγαντιαίας μηχανής που παράγει χρήμα και χρέος. Κι έτσι, χωρίς να αντιλαμβάνεται τι έχει κάνει, χωρίς συναισθήματα και ανθρώπινους δεσμούς, αφέθηκε. Άφησε τον εαυτό του και τη δουλειά του στα χέρια των αρχόντων που με λύκου δόντι και λιονταριού προβιά ξεκινάνε τώρα να τον κρεμάσουν.

Όταν τελειώνει, λοιπόν, το μελάνι στους εκτυπωτές στα καταστήματα, τι κάνουμε; Τους ξεζουμίζουμε μέχρι τελευταίας ρανίδας, κι ύστερα τους πετάμε. Τελευταία, ψάχνουμε για το πιο φτηνό μελάνι σε αντικατάσταση. Αν ο Κεμάλ αντιληφθεί ότι έγινε και ο ίδιος ένα τέτοιο μελάνι, τότε θα αποχωρήσει από τον κόσμο της “ομαλότητας”, της “διαπραγμάτευσης”, του ξεπουλήματος του ίδιου του του εαυτού. Κι έπειτα τι; Αν δώσει όρκο ότι θα αλλάξουν οι καιροί, θα προχωρήσει με τις τρύπιες του σημαίες σε έναν αγώνα που πάλι θα τον ορίζουν άλλοι και για μια ακόμα φορά θα 'ναι από τα πριν χαμένος;

Οι καιροί των σωτήρων τελειώσανε Κεμάλ. Η απογοήτευση, ο θυμός και η απελπισία πολλές φορές ζωγραφίζεται στο πρόσωπό σου, αλλά πρέπει να καταλάβεις ότι σε φοβούνται. Φοβούνται τη στιγμή που στη δουλειά σου θα αρχίσεις να συζητάς με τον διπλανό σου για το τι πρέπει να κάνεις. Φοβούνται τη στιγμή που το όνομά σου θα αρχίσει να αντιστέκεται. Φοβούνται να σε βλέπουν να απεργείς, ειδικά όταν ξέρεις ότι πόσο δύσκολη θα είναι η επόμενη μέρα για σένα. Και πιο πολύ θα φοβηθούν όταν δουν να ενώνεσαι χωρίς να μεσολαβούν καλοθελητές και ειδικοί. Όταν θα οργανώσεις την αντίστασή σου χωρίς αυτούς. Και να ξέρεις ότι δεν υπάρχουν συνταγές επιτυχίας, οι δρόμοι ανοίγονται περπατώντας.

Υ.Γ.: Για σένα Κεμάλ που πιστεύεις ότι ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ, πρέπει να σου πούμε καληνύχτα. Για σένα Κεμάλ που έχεις καταλάβει ότι είναι πλέον θέμα αξιοπρέπειας, της δικής σου και των παιδιών σου, σου λέω ότι δεν είσαι μόνος. Είναι πάρα πολλοί εκεί έξω που περιμένουν κι εσένα.

*εργαζόμενη σε τράπεζα

Ο αθλητισμός ως ιδεολογία των κυρίαρχων

Μια συνέντευξη με τους ισπανούς συγγραφείς Χόρχε Μοντέρο και Φεντερίκο Κοριέντε

Με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου, οι δύο συγγραφείς αναλύουν τη σχέση μεταξύ αθλητισμού, εξουσίας, ανταγωνισμού και δημοκρατίας. Και οι δύο συγγραφείς έχουν εμπλακεί από τη δεκαετία του ογδόντα σε διάφορα έργα κοινωνικής κριτικής, προσπαθώντας πάντα να ξεφύγουν από την πολιτική στράτευση. Στο τελευταίο βιβλίο τους, με τίτλο «Citius, Altius Fortius: Η μαύρη βίβλος του αθλητισμού» παρατηρούν την κοινωνία του θεάματος και επισημαίνουν ότι ο αθλητισμός δεν είναι μόνο ένας μηχανισμός κοινωνικού ελέγχου ή μια βαλβίδα ασφαλείας για το σύστημα, αλλά και μια ιδεολογία από μόνος του

- Αναλύετε την ιδεολογία του αθλητισμού και το πως αντιπροσωπεύει τις σύγχρονες αξίες. Πως τα αθλήματα γίνονται ο καθρέφτης του πολιτικού λόγου;

- Δεν είναι δυνατή η ανάλυση της ιδεολογίας του αθλητισμού χωρίς την αναθεώρηση των κυριάρχων αξιών και πεποιθήσεων που καθορίζουν την κοινωνία. Ο αθλητισμός προσπαθεί να εκπροσωπείται ως ένας οργανισμός που φιλοδοξεί να είναι «υγιής» για να προωθήσει το κοινό καλό και την αρμονική ανάπτυξη των ανθρώπων, η οποία επικαλύπτεται με αφηρημένες ιδέες όπως η δικαιοσύνη (fair play), με την αυστηρή υπακοή σε αποδεκτά πρότυπα που είναι σεβαστά από όλους, με τις ίσες ευκαιρίες ή την ομαδική εργασία. Ο αθλητισμός επιβάλλει ακόμα και το λεξιλόγιό του και μια γενική πολιτική συζήτηση που εδώ και πολύ καιρό έχει εγκαταλείψει τις ελεύθερες συζητήσεις και τις διαφορετικές οπτικές γωνίες, για να βυθιστεί σε προκατασκευασμένες συλλογικές ταυτότητες που αναζητούν την επιβεβαίωση της εξουσίας και της επιτυχίας, τηρώντας πάντα τους κανόνες, ή τουλάχιστον προσποιούμενες ότι τους σέβονται.

Η ιδεολογική συζήτηση που προέρχεται από τις αθλητικές εκδηλώσεις φαίνεται ότι εξασφαλίζει την κατανόηση και την ενότητα μεταξύ των λαών. Απόδειξη είναι ότι, χάρη στην υψηλή τηλεθέασή τους, αυτές οι διεθνείς αθλητικές εκδηλώσεις χρησιμεύουν ως μια επιστολή παρουσίασης ενώπιον της «διεθνούς κοινότητας» για πολιτικά καθεστώτα με αμφίβολες επιδόσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως η Κίνα το 2008 ή η Νότια Αφρική το 2010.

- Δεν είναι υποκριτικό ότι οι αξίες που ενσωματώνει ο αθλητισμός απαιτούν τόσο πολύ το ντόπινγκ;

- Είναι προφανές ότι ένας πολιτισμός που κλείνει τα αυτιά του όταν ακούει για την εργασιακή εκμετάλλευση των παιδιών στον Τρίτο Κόσμο, και από την άλλη στα γήπεδα επικροτεί τους νέους με τους παραμορφωμένους οργανισμούς για να τους προσαρμόσει καλύτερα στην αθλητική πειθαρχία, δεν μπορεί να καυχηθεί για την προώθηση της σωματικής και ψυχικής υγείας, όπως γινόταν στην αρχαία Ελλάδα, η οποία γιόρταζε την ικανότητα του αυτοελέγχου και την ικανότητα των αθλητών να υποβάλλονται σε ιερούς κανόνες προκειμένου να τα δώσουν όλα. Εκεί που τα παραδοσιακά δημοφιλή παιχνίδια απαιτούσαν την λαϊκή αυθόρμητη σχέση με τους άλλους και την ανάπτυξη όλων των ικανοτήτων, οι αθλητές του σήμερα μαθαίνουν να αναστέλλουν τον αυθορμητισμό τους για χάρη της νίκης και της καλύτερης δυνατής απόδοσης, να μην αμφισβητούν τους κανόνες του παιχνιδιού, και να συμμετέχουν σε μια ορθολογιστική λογική με σκοπό να γίνουν πρότυπα και αστέρια της κοινωνίας των μαζών και του θεάματος.

- Υπάρχει κάποιο ψυχαγωγικό στοιχείο του αθλητισμού στην σύγχρονη μορφή του;

- Ο σύγχρονος αθλητισμός βρίσκεται στον αντίποδα της παλιάς λαϊκής διασκέδασης, και είναι ενταγμένος στην λογική της σύγχρονης βιομηχανίας. Η λογική του «παιχνιδιάρικου» αθλητισμού προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση στην κοινωνική ζωή, είναι ικανή να μετασχηματίσει τις αξίες του από την καθημερινότητα, και μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους για να εκπαιδεύσουν τα συναισθήματα και τις συγκινήσεις τους. Ο Σίλερ έλεγε ότι «το παιχνίδι δεν ξεφεύγει από τη ζωή, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της». Αυτό συμβαίνει γιατί δεν λειτουργεί πέρα από τον εαυτό του, από την προθυμία να συμμετέχει με άλλους σε μια διασκεδαστική και επικοινωνιακή δραστηριότητα. Τα περισσότερα σύγχρονα αθλήματα είναι όπως τα παιχνίδια, αλλά απέχουν πολύ από την αλήθεια, επειδή ξεκινούν από την αποδοχή του συνόλου των απαράβατων κανόνων που καταπνίγουν κάθε «παιχνιδιάρικο» στοιχείο.

Τα παιχνίδια μπορούν να διέπονται από κανόνες, αλλά μπορούν να αποκτήσουν και την αυτονομία τους έναντι των παικτών, για να μην ανατίθεται η εφαρμογή και η παρακολούθησή τους σε διαιτητές και κριτές. Επιπλέον, το παιχνίδι επιτρέπει να παίζει κανείς απεριόριστα με τους κανόνες, και μπορείς ακόμη και να τους τροποποιήσεις, σε αντίθεση με τον αθλητισμό που παίζεται κάνοντας παγίδες. Ο αθλητισμός έχει τα κύρια χαρακτηριστικά της σύγχρονης βιομηχανικής οργάνωσης: τους κανονισμούς, την εξειδίκευση, την ανταγωνιστικότητα και την μεγιστοποίηση των επιδόσεων. Τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και οι κανόνες και τα όργανα, νομιμοποιούνται μέσα σε έναν παραγωγικό φετιχισμό. Ο αθλητισμός παράγει αθλητικές επιδόσεις και καταγράφει αρχεία, δηλαδή τα υπολογίσιμα δεδομένα μεταξύ των ανθρώπων. Στο παιχνίδι αντίθετα, το «υλικό αποτέλεσμα» δεν είναι το καθοριστικό σημείο, η δυνατότητα ανάμεσα στα δύο μέρη είναι άνιση και αποτέλεσμα μιας τυχαίας μορφής. Στον αθλητισμό, όμως, έχουμε πάντα δύο πλευρές επίσημα «ίσες», που αγωνίζονται να πάρουν ένα «δίκαιο» αποτέλεσμα» χρησιμοποιώντας τους κανόνες που αποσκοπούν στη θέσπιση και διασφάλιση της ισορροπίας που οδηγεί σε αυτό το αποτέλεσμα.

- Ποια είναι η σχέση μεταξύ του αθλητισμού και της δημοκρατίας;

- Ο σύγχρονος αθλητισμός είναι οργανωμένος σύμφωνα με το δημοκρατικό ιδεώδες της ισότητας των ευκαιριών, η οποία αντιστοιχεί στις προσδοκίες και στους ισχυρισμούς περί ισότητας μιας ιεραρχικής κοινωνίας που ενσωματώνει τις ανισότητες μέσω του ανταγωνισμού, και που στην περίπτωση του αθλητισμού φέρνει μαζί της την σύγκρουση επί ίσοις όροις ως θεμελιώδη απαίτηση. Αυτό θα καθορίσει τα πρότυπα, που για να ταιριάζουν σε αυτά οι συμμετέχοντες και οι ομάδες πρέπει να είναι ποιοτικά και ποσοτικά συγκρίσιμα, και βασίζονται σε συλλόγους και ενώσεις που είναι αρμόδιες για την δημιουργία διαφόρων κατηγοριών, βαρών, μέτρων και υποχρεωτικών ταξινομήσεων, έτσι ώστε με πειθαρχία ο αθλητισμός να διέπεται από τους ίδιους κανόνες παντού στον κόσμο.

- Η ανάλυση που παρουσιάζει τον βαρόνο Ντε Κουμπερτέν ως ιδεολόγο μοιάζει να παραπαίει...

- Ο Κουμπερτέν διακήρυξε ότι η διάδοση του αθλητισμού ήταν μέρος ενός έργου εκπαιδευτικού, που χρησιμοποιήθηκε ως προπαγάνδα με στόχο να επιβληθεί ένα φιλελεύθερο όραμα σε παγκόσμια κλίμακα. Για τον βαρόνο, δύο από τα βασικά συστατικά του αθλητισμού ήταν «η επιθυμία για πρόοδο» και η «αποδοχή των κινδύνων». Για τον λόγο αυτό, ο Κουμπερτέν απέρριψε την γυμναστική ως μια κληρονομιά των αδυνάτων, και τόνισε απερίφραστα στους άρρωστους και στις γυναίκες ότι θεμελιώδης στόχος του αθλητισμού είναι η αυξανόμενη σωματική και ψυχική υγεία, ενώ δεν είχε κανέναν ενδοιασμό σχετικά με την κήρυξη πολέμου κατά το κλασικό σύνθημα «Mens Sana in corpore Sano» (νους υγιής εν σώματι υγιεί).

Στην εναρκτήρια ομιλία του στο Ολυμπιακό Συνέδριο στην Πράγα (1925) ορίζεται βαρόνος, και στο «Mens in corpore lacertoso» διατυπώνει την ουσία του αθλητισμού. Σύμφωνα με τον ιδρυτή των Ολυμπιακών Αγώνων, ο κύριος λόγος για τον αθλητισμό ήταν «η υπερβολική ελευθερία», εξ ου και το σύνθημα «Citius, Altius, Fortius»: περισσότερη ταχύτητα, περισσότερο ύψος, περισσότερη δύναμη,... πάντα περισσότερο. Ας το πούμε ωμά: το σύγχρονο Ολυμπιακό Κίνημα δεν προκύπτει από την αδερφική συμβολή των υποθετικά καλοπροαίρετων δυνάμεων και των πρόθυμων «προοδευτικών» και «ανθρωπιστών», που ανυπομονούν να διαδώσουν την κατανόηση μεταξύ των εθνών μέσω του αθλητισμού. Προκύπτει ως πνευματικό έργο της ολοκλήρωσης των αριστοκρατικών και στρατιωτικών ελίτ και των μεγάλων καπιταλιστικών δυνάμεων της Δύσης, που αδελφοποιήθηκαν από τη θέληση να έχουν πρόσβαση στις πηγές των παρθένων πρώτων υλών, στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στην χρησιμοποίηση της φθηνής εργασίας και στην κατάκτηση των νέων αγορών.

Μετάφραση: Δημήτρης Γκιβίσης

Πηγή: Red Notebook

Πρωτότυπο κείμενο: Diagonalperiodico

David Graeber – Κράτος και δημοκρατία: ο ανέφικτος γάμος

H παρακάτω δημοσίευση αποτελεί το τελευταίο μέρος του κειμένου “Η Δύση δεν υπήρξε ποτέ – Ή η δημοκρατία αναδύεται στα διάκενα”, του γνωστού αναρχικού και ανθρωπολόγου David Graeber. Το κείμενο βρίσκεται στο καινούργιο βιβλίου του Graeber που κυκλοφόρησε εδώ και λίγο καιρό από τις εκδόσεις Στάσει Εκπίπτοντες με τίτλο “Στο Λυκόφως των Πρωτοποριών - Η ανάδυση των σύγχρονων κοινωνικών κινημάτων”.

Τα τελευταία διακόσια χρόνια οι δημοκράτες προσπαθούσαν να μπολιάσουν με ιδανικά λαϊκής αυτοκυβέρνησης τον καταπιεστικό μηχανισμό του κράτους. Τελικά, το σχέδιο αυτό απλώς δεν λειτουργεί. Τα κράτη δεν μπορούν, από τη φύση τους, να εκδημοκρατιστούν πραγματικά. Εξάλλου αποτελούν κατά βάση τρόπους οργάνωσης της βίας. Οι αμερικάνοι φεντεραλιστές ήταν αρκετά ρεαλιστές όταν υποστήριζαν ότι η δημοκρατία είναι ασύμβατη με μια κοινωνία που βασίζεται σε ανισότητες πλούτου. Για να προστατευτεί ο πλούτος, χρειάζεται ένας μηχανισμός καταπίεσης που θα συγκρατεί τον ίδιο αυτόν τον “όχλο”, στον οποίο δίνει δύναμη η δημοκρατία. Η Αθήνα υπήρξε μοναδική περίπτωση από αυτή την άποψη καθώς ήταν ουσιαστικά μεταβατική: υπήρχαν σίγουρα ανισότητες πλούτου, και μπορούμε να θεωρήσουμε εύλογα ότι υπήρχε ακόμα και μια άρχουσα τάξη, δεν υπήρχε όμως κατ’ουσίαν ένας επίσημος μηχανισμός καταπίεσης. Εξάλλου οι μελετητές διαφωνούν για το αν μπορεί να θεωρηθεί καν κράτος.

Ακριβώς όταν εξετάζει κανείς το πρόβλημα του μονοπώλιου της καταναγκαστικής δύναμης, όλα τα δημοκρατικά προσχήματα διαλύονται μέσα σε ένα κυκεώνα αντιφάσεων. Για παράδειγμα, ενώ οι σύγχρονες ελίτ έχουν, σε μεγάλο βαθμό, ξεπεράσει το πρώιμο λόγο περί του “όχλου” ως δολοφονικού “τέρατος”, το ίδιο αυτό σχήμα επανέρχεται, σχεδόν στην ίδια μορφή που είχε το 16ο αιώνα, κάθε φορά που κάποιος προτείνει τον εκδημοκρατισμό κάποιας πτυχής του καταναγκαστικού μηχανισμού. Στις ΗΠΑ, λόγου χάρη, οι θιασώτες του “κινήματος υπέρ των πλήρως ενημερωμένων ενόρκων”, οι οποίοι τονίζουν ότι το σύνταγμα επιτρέπει στην πραγματικότητα στους ενόρκους να αποφασίζουν για ζητήματα δικαίου, και όχι απλώς για τα αποδεικτικά στοιχεία, συνήθως κατηγορούνται από τα ΜΜΕ ότι επιθυμούν να επιστρέψουν στην εποχή των λιντσαρισμάτων και της “οχλοκρατίας”. Δεν αποτελεί σύμπτωση ότι οι ΗΠΑ, μια χώρα που εξακολουθεί να υπερηφανεύεται για το δημοκρατικό της πνεύμα, είναι πρωτοπόρα παγκοσμίως στη μυθοποίηση, ακόμα και στην αποθέωση της αστυνομίας της.

Ο Φράνσις Ντουπουί-Ντερί (2002) έπλασε τον όρο “πολιτική αγοραφοβία” για να αναφερθεί στην καχυποψία για τη λαϊκή διαβούλευση και λήψη αποφάσεων που διατρέχει τη δυτική παράδοση, όπως φαίνεται τόσο στα έργα του Κονστάντ, του Σεγιές ή του Μάντισον, όσο και σε αυτά του Πλάτωνα ή του Αριστοτέλη. Θα προσέθετα ότι ακόμα και τα πιο εντυπωσιακά επιτεύγματα του φιλελεύθερου κράτους, τα πιο αυθεντικά δημοκρατικά του στοιχεία -π.χ. η εγγύηση της ελευθερίας του λόγου και της συνάθροισης- οφείλονται σ’ αυτήν ακριβώς την αγοραφοβία. Μόνο όταν γίνεται απολύτως ξεκάθαρο ότι ο δημόσιος λόγος και η συνάθροιση δεν είναι πια καθαυτά μέσα λήψης πολιτικών αποφάσεων, αλλά, στην καλύτερη των περιπτώσεων, μια προσπάθεια άσκησης κριτικής ή επιρροής και υποβολής προτάσεων προς αυτούς που τις λαμβάνουν, μόνο τότε μπορούν να θεωρηθούν ιερά και απαραβίαστα. Το κρίσιμο είναι ότι αυτή την αγοραφοβία δεν τη μοιράζονται μόνο οι πολιτικοί και οι επαγγελματίες δημοσιογράφοι, αλλά σε μεγάλο βαθμό και ο ίδιος ο λαός. Οι λόγοι δεν χρειάζεται να αναζητηθούν μακριά. Μολονότι οι φιλελεύθερες δημοκρατίες δεν μοιάζουν σε τίποτα με την αθηναϊκή αγορά, σίγουρα δεν στερούνται αναλογιών με τις ρωμαϊκές αρένες. Το φαινόμενο του παραμορφωτικού καθρέπτη, με το οποίο οι κυρίαρχες ελίτ ενθαρρύνουν μορφές λαϊκής συμμετοχής οι οποίες υπενθυμίζουν διαρκώς στον λαό πόσο ακατάλληλος είναι να κυβερνήσει, μοιάζει, σε πολλά σύγχρονα κράτη, να έχει φτάσει σε μια κατάσταση πρωτοφανούς τελειοποίησης. Σκεφτείτε εδώ, λόγου χάρη, την άποψη που σχηματίζει κανείς για την ανθρώπινη φύση αν γενικεύσουμε την εμπειρία του να πηγαίνει κανείς στη δουλειά του με το αυτοκίνητο, αντί με τα δημόσια μέσα μεταφοράς. Κι όμως η ερωτική σχέση του Αμερικάνου -ή του Γερμανού- με το αυτοκίνητο του ήταν αποτέλεσμα συνειδητών αποφάσεων πολιτικών και επιχειρηματικών ελίτ από τη δεκαετία του 1930. Θα μπορούσε να περιγράψει κανείς μαι παρόμοια ιστορία της τηλεόρασης ή του καταναλωτισμού ή, όπως σημείωσε εδώ και πολύ καιρό ο Πολάνυι, “της αγοράς”.

Οι νομομαθείς εν τω μεταξύ, γνωρίζουν από καιρό ότι η καταπιεστική φύση του κράτους εξασφαλίζει ότι τα δημοκρατικά συντάγματα θεμελιώνονταν πάνω σε μια ουσιώδη αντίφαση. Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν (1978) το συνόψισε όμορφα επισημαίνοντας πως κάθε έννομη τάξη που διεκδικεί το μονοπώλιο στη χρήση βίας πρέπει να θεμελιώνεται σε μια δύναμη διαφορετική απ’την ίδια, πράγμα που αναπόφευκτα σημαίνει σε πράξεις που θεωρούνταν παράνομες σύμφωνα με το προϋπάρχον σύστημα δικαίου. Η νομιμότητα ενός συστήματος δικαίου, λοιπόν, στηρίζεται σε πράξεις εγκληματικής βίας. Στο κάτω, κάτω και οι Αμερικάνοι και οι Γάλλοι επαναστάτες ήταν, σύμφωνα με το νόμο με τον οποίον μεγάλωσαν, ένοχοι εσχάτης προδοσίας. Βέβαια, οι σεπτοί βασιλιάδες από την Αφρική ως το Νεπάλ έχουν κατορθώσει να λύσουν αυτόν το γρίφο τοποθετώντας τους εαυτούς τους, σαν το Θεό, εκτός συστήματος. Όπως μας υπενθυμίζουν όμως θεωρητικοί από τον Αγκαμπέν ως τον Νέγκρι, δεν υπάρχει προφανής τρόπος “ο λαός” να ασκήσει κυριαρχία με τον ίδιο τρόπο. Τόσο η δεξιά λύση(οι συνταγματικές τάξεις ιδρύονται και μπορούν να καταργηθούν από εμπνευσμένους ηγέτες -είτε πρόκειται για Ιδρυτές είτε πρόκειται για τον Φύρερ- που ενσαρκώνουν τη λαϊκή βούληση), όσο και η αριστερή(οι συνταγματικές τάξεις νομιμοποιούνται συνήθως μέσα από βίαιες λαϊκές επαναστάσεις), οδηγούν σε ατελείωτες πρακτικές αντιφάσεις. Ουσιαστικά, όπως έχει υπαινιχθεί ο κοινωνιολόγος Μάικλ Μαν(1999), το μεγαλύτερο μέρος των σφαγών του 20ου αιώνα οφείλεται σε κάποια εκδοχή αυτής της αντίφασης. Η απαίτηση, αφενός, για τη δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού καταπίεσης σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη και, αφετέρου, για τη διατήρηση της πρόφασης ότι η νομιμότητα αυτού του μηχανισμού προέρχεται κατευθείαν από “τον λαό”, οδήγησε σε μια μόνιμη ανάγκη να οριστεί ποιος ακριβώς υποτίθεται ότι είναι αυτός ο “λαός”.

Στα διάφορα γερμανικά δικαστήρια των τελευταίων ογδόντα χρόνων -από τη Βαϊμάρη μέχρι και τους Ναζί και από την κομμουνιστική λαϊκή Δημοκρατία της Ανατολικής Γερμανίας έως την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Δυτικής- οι δικαστές χρησιμοποιούσαν την ίδια εναρκτήρια διατύπωση: “In Namen des volkes” – “Εις το όνομα του λαού”. Τα αμερικάνικα δικαστήρια, από την πλευρά τους, προτιμούν τη λύση: “Η υπόθεση του Λαού εναντίον του X”(Mann 1999:19).

Πρέπει, με άλλα λόγια, να επικαλούνται τον “λαό” ως την αυθεντία που βρίσκεται πίσω από την κατανομή της βίας, παρά το γεγονός ότι κάθε υπόνοια ότι οι διαδικασίες έχουν εκδημοκρατιστεί κατά οποιονδήποτε τρόπο θα αντιμετωπιστεί μάλλον με τρόμο από όλους τους ενδιαφερόμενους. Ο Μαν θεωρεί ότι οι πραγματικές απόπειρες επίλυσης αυτής της αντίφασης -η χρήση δηλαδή του μηχανισμού της βίας προκειμένου να προσδιοριστεί και να συγκροτηθεί ένας ”λαός” ο οποίος, σύμφωνα με τους διοικητές αυτού του μηχανισμού, θεωρείται άξιος να εγγυάται την εξουσία τους- υπήρξαν υπεύθυνες για τουλάχιστον 60 εκατομμύρια δολοφονίες μόνο τον 20ο αιώνα.

Σ’αυτό το πλαίσιο, προτείνω ότι η αναρχική λύση -ότι δηλαδή το παράδοξο αυτό είναι αδύνατο να λυθεί στην πραγματικότητα- δεν είναι και τόσο παράλογη. Το δημοκρατικό κράτος υπήρξε ανέκαθεν μια αντίφαση. Η παγκοσμιοποίηση πολύ απλά εξέθεσε τα σαθρά υποστυλώματα του, δημιουργώντας την ανάγκη για δομές λήψης αποφάσεων σε πλανητική κλίμακα, όπου οποιαδήποτε αξίωση διατήρησης της λαϊκής κυριαρχίας, για να μη μιλήσουμε για τη συμμετοχή σ’αυτή, θα ήταν προφανώς γελοία. Η νεοφιλελεύθερη λύση βέβαια είναι να ανακηρύξουμε την αγορά ως τη μόνη μορφή δημόσιας διαβούλευσης που χρειάζεται κανείς και να περιορίσουμε το κράτος σχεδόν αποκλειστικά στην καταναγκαστική του λειτουργία. Σ’αυτά τα συμφραζόμενα, η απάντηση των Ζαπατίστας -να εγκαταλείψουμε την ιδέα ότι η επανάσταση είναι θέμα ελέγχου του καταπιεστικού μηχανισμού του κράτους και αντ’ αυτού να επαναθεμελιώσουμε τη δημοκρατία στην αυτοοργάνωση των αυτόνομων κοινοτήτων- είναι απολύτως εύλογη. Αυτός είναι ο λόγος που μια κατά τ’ άλλα άσημη εξέγερση στο νότιο Μεξικό προκάλεσε τέτοια αίσθηση στους ριζοσπαστικούς κύκλους. Η δημοκρατία λοιπόν επιστρέφει, για την ώρα στα διάκενα. Το αν θα προχωρήσει για να εγκολπωθεί τον κόσμο όλο ίσως να εξαρτάται λιγότερο από τις θεωρίες που φτιάχνουμε γι’ αυτήν, αλλά από το αν πιστεύουμε ειλικρινά ότι οι άνθρωποι είναι ικανοί να διαχειρίζονται, μέσα από διαβούλευση, τις υποθέσεις τους όσο καλά το κάνουν και οι ελίτ, οι αποφάσεις των οποίων υποστηρίζονται από τη δύναμη των όπλων- ή να έχουν έστω το δικαίωμα να το προσπαθήσουν ακόμα και αν δεν το κάνουν. Στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, όταν οι επαγγελματίες διανοούμενοι αντιμετώπιζαν τέτοια ζητήματα, σχεδόν σε παγκόσμιο επίπεδο, έπαιρναν το μέρος των ελίτ. Έχω την εντύπωση ότι αν το δούμε προσεχτικά, η συντριπτική πλειοψηφία συνεχίζει να δελεάζεται από τους διάφορους παραμορφωτικούς καθρέπτες και δεν έχει πραγματική πίστη στις δυνατότητες της λαϊκής δημοκρατίας. Ίσως και αυτό να αλλάξει όμως.

Πηγή: eagainst.com

Φουκώ-Μαρξ: Η νεοφιλελεύθερη μετάλλαξη της βιοεξουσίας

Του Δημήτρη Βεργέτη

Ανανεώνοντας σε βάθος την αναλυτική της εξουσίας ο Φουκώ συνάρθρωνε μια τυπολογία των κοινωνικών αγώνων, διακρίνοντας τρεις θεμελιώδεις κατηγορίες. Η πρώτη αντιστοιχεί στους αγώνες που στρέφονται εναντίον των μορφών εξουσιαστικής επιβολής – κοινωνικής, θρησκευτικής, εθνικής. Η δεύτερη περιλαμβάνει τους αγώνες που αποτελούν μαχητική έκφραση της αντίστασης κατά των σχέσεων εκμετάλλευσης που υπεξαιρούν από τον εργαζόμενο το αντικείμενο του παραγωγικού μόχθου του. Η τρίτη, πιο άμεσα κεντροθετημένη στην μικροφυσική της εξουσίας, συστεγάζει την πολλαπλότητα των αντιστάσεων απέναντι σε σχήματα καθυπόταξης του ατόμου σε καταναγκαστικούς και εσωτερικευμένους κανόνες. Φρονούσε δε ότι αυτό που διακρίνει την εποχή μας έγκειται στην πρωτοκαθεδρία των αγώνων που αντιμάχονται την υποταγή της υποκειμενικότητας σε κανονιστικά πρότυπα ετεροκαθορισμού.

Αυτοί οι αγώνες τέμνουν εγκάρσια την πολυμορφία των πολιτικών καθεστώτων και των εθνικών χώρων, αναπτύσσονται γύρω από τοπικές μικροεστίες εξουσίας – πατριαρχική οικογένεια, ανδροκρατικά προνόμια, εμπορευματοποιημένη ιατρική αυθεντία, θεσμική αυθαιρεσία κρατικών μηχανισμών κλπ.- και τέλος επικεντρώνονται στον άμεσο αντίπαλο χωρίς να κατευθύνονται και να συγκλίνουν σ’ έναν κύριο εχθρό. Αναμφίβολα η τυπολογία του Φουκώ απεικονίζει ιδανικά την ετερογενή κατανομή των πολύμορφων κινημάτων χειραφέτησης που αναπτύχθηκαν ραγδαία από τις αρχές του ΄60 και μετά. Όλοι οι πολιτικο-κοινωνικοί δείκτες συνηγορούν πλέον με τη διαπίστωση ότι έχουμε εισέλθει σε μια φάση αλλαγής εποχής όπου οι πολυεστικά αναδυόμενοι αγώνες διέπονται από ομόρροπες τάσεις σύγκλισης και συμπύκνωσης σε επιλογές αντίστασης απέναντι σε ανανεωμένες μορφές εκμετάλλευσης, πλανητικά εξαπλούμενες με την προέλαση του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού που κατοχυρώνει παντού, με την καταστρεπτική του δύναμη, τον τίτλο του κύριου εχθρού. Απ’ αυτή την άποψη είμαστε οι προνομιακοί μάρτυρες μιας «αφύπνισης της ιστορίας» σύμφωνα με την ευτυχή έκφραση του Μπαντιού.

Η θεαματική επιστροφή αυτής της κατηγορίας αγώνων συμπίπτει με τις βίαιες επιλογές του κλυδωνιζόμενου νεοφιλευθερισμού που συσπάται για να απορροφήσει το ωστικό κύμα της πρόσφατης ιστορικής κρίσης. Συθέμελα κλονισμένος και σε κατάσταση πανικού για κάποιο διάστημα φιλοδοξεί πλέον να ανακάμψει με ένα πέρασμα στο όριο (passage à la limite), και δη παροξυστικά επιταχυνόμενο. Συγκεκριμένα επιλέγει την ριζοσπαστικοποίηση των μορφών εκμετάλλευσης και την φρενήρη επέκτασή τους στο σύνολο της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων και των μεσαίων, σχετικά εύπορων κοινωνικών στρωμάτων που αποτελούσαν οργανική συνιστώσα του καπιταλιστικού κοινωνικού συμβολαίου. Η κηδεμονευόμενη Ελλάδα κομίζει την δραματική απόδειξη αυτής της υπόθεσης. Η μνημονιακή στρατηγική φιλοδοξεί να διαγράψει από τον κοινωνικό χάρτη τα ενδιάμεσα στρώματα συμπαρασύροντας το σύνολο σχεδόν της κοινωνίας στο καθοδικό σπιράλ της πτωχοποίησης και της ένδειας.

Με τεχνικούς όρους το φιλόδοξο ζητούμενο είναι η εσωτερική υποτίμηση, δηλαδή η βίαιη και εξοντωτική πτώση του επιπέδου ζωής ως εναλλακτική στρατηγική στην αδύνατη νομισματική υποτίμηση ελλείψει εθνικού νομίσματος. Η στρατηγική του οδοστρωτήρα υποκρύπτει ωστόσο ένα αθέατο ζητούμενο, μη αναγώγιμο στη λογιστική της δημοσιονομικής ισορροπίας και προωθούμενο από την δυναμική του περάσματος στο όριο. Πρόκειται για την ενορχηστρωμένη παλινδρόμηση σε αναβαθμισμένες μορφές υπερεκμετάλλευσης, ομογάλακτες με αυτές που εξέθρεψε η άγρια επέκταση της εξουσίας του καπιταλισμού τον 19ο αιώνα και ομοούσιες με αυτές που διαδίδονται καρκινικά στον ασιατικό χώρο και εγείρουν μια εκφοβιστική πρόκληση ανταγωνιστικότητας απέναντι στην καλοταϊσμένη ηγεμονία της Δύσης.

Κατά κάποιο τρόπο, η φρανκενσταϊνική φιλοδοξία του ευρωπαϊκού καπιταλισμού είναι να δημιουργήσει ένα νέο είδος: τον λευκό κινέζο– έλληνα, βούλγαρο, ισπανό, λετονό… Τα τελευταία χρόνια, ήδη πριν την κρίση, στρατηγικοί αναλυτές και αυτόκλητοι προασπιστές του πεπρωμένου της διακηρύττουν εν χορώ ότι η Δύση δεν θα μπορέσει να σηκώσει το γάντι της ασιατικής πρόκλησης εάν δεν ισοπεδώσει δύο εσωτερικά εμπόδια.

Πρώτον, θα πρέπει αν αποσυνδέσει τις πολιτικές αποφάσεις από το ενδεχομενικά αστάθμητο παιχνίδι των κατ’επίφασιν δημοκρατικών διαδικασιών που διαπλέκονται με την κοινοβουλευτική νομιμότητα – πρόκειται για αυτό που ο Μπαλιμπάρ έχει αποκαλέσει «εξουδετέρωση της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης». Και δεύτερον, θα πρέπει να πετσοκόψει με κατεπείγοντα ζήλο τις δαπάνες υγείας, τουτέστιν να δώσει άμεσα την χαριστική βολή στο κράτος Πρόνοιας. Αποκαλυπτική από αυτή την άποψη είναι μια πρόσφατη επιθετική και άκρως δυσοίωνη μελέτη που εκπόνησε ο σιδηρούς ιδεολογικός βραχίονας του νεοφιλελευθερισμού ιματισμένος ως οίκος αξιολόγησης, οι Standard and Poor’s, και την οποία κοινοποίησε στις διευθυντικές ελίτ του G 20 εν είδει προειδοποιητικής βολής. Προεξοφλεί με απειλητικούς τόνους την επικείμενη υποβάθμιση όλων των χωρών του G 20, εάν δεν υιοθετηθούν άμεσα μέτρα κατεδάφισης των συστημάτων υγείας. Σε αντίθετη περίπτωση απολύτως καμία χώρα από τον ανθό του καπιταλισμού δεν θα είναι σε θέση να επιδείξει το πολυπόθητο και γελοίο τριπλό Α.

Ο δημογραφικός μαρασμός της Δύσης και η επιταχυνόμενη γήρανση των πληθυσμών της, που επέρχεται με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, σε συνδυασμό με τον πολλαπλασιασμό νέων δαπανηρών ιατρικών τεχνολογιών και την ενσωμάτωσή τους σε θεραπευτικά πρωτόκολλα ανοιχτά σε όλο και ευρύτερα τμήματα του πληθυσμού, οδηγούν αμείλικτα στην επιδείνωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων υπό το βάρος των διογκούμενων δαπανών υγείας. Οργανωτική μήτρα της κοινωνικής κατίσχυσης του καπιταλισμού, η βιοεξουσία μεταλλάσσεται πλέον σε μαύρη τρύπα της οικονομίας του. Αντίθετα, αποφαίνεται η μελέτη των Standard and Poor’s, «το γεγονός ότι οι περισσότερες ασιατικές χώρες δεν έχουν ένα σύστημα κοινωνικής ασφάλισης όπως αυτό που ισχύει στη Δύση σημαίνει ότι η βραδυφλεγής δημογραφική βόμβα δεν θα έχει σημαντικές επιπτώσεις».

Τουτέστιν, ο θάνατος υποδεικνύεται ως ο ιδανικός εγγυητής της καπιταλιστικής κερδοφορίας! Η φυσική εξόντωση των ανεπιθύμητων πληθυσμών αποθεώνεται ως η κατ’ εξοχήν στρατηγική για να αντιστραφεί η πτωτική τάση του κέρδους. Αυτή η μακάβρια συνταγή που εμπνέει αθόρυβες βίο-πολιτικές θανάτου εφαρμόζεται πλέον πειραματικά στην μνημονιακή Ελλάδα όπου ήδη καταγράφεται η αποκαλυψιακή καταστροφή του συστήματος υγείας. Δεν θα επεκταθώ εδώ στην καταιγιστική λήψη μέτρων διάλυσης που την υλοποιούν. Προς εξυγίανση των κοινωνικών δαπανών, το νέοφιλελεύθερο κράτος σπεύδει να συνάψει στρατηγική συμμαχία με τον θάνατο. Ωστόσο η απλή καταγγελία της λογιστικής διαχείρισης της υγείας αφήνει στο σκοτάδι την ιστορική μετάλλαξη των κοινωνιών που κυοφορούνται στις νεοφιλελεύθερες θερμοκοιτίδες της Δύσης.

Θα υποστηρίξω λοιπόν την θέση ότι μια πραγματική μετάλλαξη εξαπλώνεται στον τρόπο λειτουργάς της βιοεξουσίας, η οποία ως γνωστόν έπαιξε ένα στρατηγικό ρόλο στη μορφοποίηση της εξουσίας στη Δύση και στην επέκτασής της σ’ όλες τις όψεις της ζωής. Η βιοεξουσία συγκροτήθηκε γύρω από δύο άξονες. Ο πρώτος ιστορικός άξονας διαμόρφωσε μια ανατομο-πολιτική που παρήγαγε πειθαρχημένα σώματα, υποταγμένα σε τεχνικές ντρεσαρίσματος και επαύξησης της αποδοτικότητάς τους. Σήμερα ο νεοφιλελευθερισμός ξανασχεδιάζει αυτό τον άξονα με ανατριχιαστική ωμότητα. Μαθαίνουμε για παράδειγμα ότι οι κινέζοι εργάζονται στα εργαστήρια της Apple 80 με 90 ώρες την εβδομάδα!

Ο δεύτερο άξονας συγκροτήθηκε ως μια βίο-πολιτική του είδους, αντικείμενο της οποίας ήταν ο πληθυσμός και στόχος η ομαλοποιητική διαχείρισή του. Εκ πρώτης όψεως αυτή η διαχείριση επιστρατεύει μορφές ορθολογικότητας στηριζόμενες στον λόγο της επιστήμης, οι οποίες προάγουν στρατηγικές βελτίωσης της ζωής και αποτροπής του θανάτου. Η εξουσία του ηγεμόνα υπαγόρευε τον θάνατο και επέτρεπε τη ζωή. Η βιοεξουσία υπαγορεύει τη ζωή και επιτρέπει τον θάνατο, όπως σημειώνει ο Φουκώ. Ενσωματώνοντας ωστόσο στους μηχανισμούς της όλες τις παραμέτρους που καθορίζουν τις εκφάνσεις της ζωής, η βιοεξουσία αποδείχτηκε ικανή όχι μόνο να διαχειριστεί τη ζωή αλλά επίσης να προγραμματίσει το Ολοκαύτωμα, σύμφωνα με την ιστορική διατύπωση του Φουκώ. Ο ευγονισμός, ο ρατσισμός και φυσικά ο ναζισμός έφεραν θεαματικά στο φως την εγγενώς διφορούμενη συγκρότηση της βιοεξουσίας.

Σήμερα με την κίνηση περάσματος στο όριο, με αυτό το εγκληματικό ‘πέρασμα στην πράξη’, ο μαινόμενος νεοφιλελευθερισμός αποδεικνύεται φορέας μιας βούλησης ριζικού επανασχεδιασμού των Δυτικών κοινωνιών και σε αυτή την προοπτική ανασυγκροτεί το σύστημα της βιοεξουσίας γύρω από τον θανατηφόρο πόλο της. Η βιοεξουσία αποβάλλει τον διπολικό χαρακτήρα της και μεταλλάσσεται σε μήτρα θανατηφόρων βίο-πολιτικών. Εδώ αποκαλύπτεται το άδηλο διακύβευμα : αυτό που βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη δεν είναι εξομοιώσιμο με έναν απλό εξορθολογισμό των δαπανών υγείας ή με το επιλεκτικό ξήλωμα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Το ζητούμενο για τον ‘οριακό’ νεοφιλελευθερισμό είναι να προγραμματίσει τον αργό, διακριτικό και πολιτικά ορθό θάνατο των περιττών πληθυσμών, των οποίων η ύπαρξη δυναστεύει τις κοινωνικές δαπάνες και εμποδίζει τις δυτικές οικονομίες να απογειώσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Ενδεικτικό και μακάβριο σύμπτωμα : η εξώθηση των ‘περιττών’ ανθρώπων στην αυτοκτονία.

Για την νεοφιλελεύθερη πολιτική βούληση, συνταξιούχοι, μη ανακυκλώσιμοι άνεργοι, ανεκπαίδευτοι, χρόνια ψυχικά πάσχοντες, κατατρεγμένοι μετανάστες, άτομα με ειδικές ανάγκες καθώς και τμήματα τη νεολαίας δεν αποτελούν πλέον ενσωματώσιμους πληθυσμούς και νόμιμες κοινωνικές ομάδες αλλά παράνομες υπάρξεις και αντιμετωπίζονται ως η σκαρταδούρα της ανθρωπότητας. Αποτελούν πλέον υπονομευτικές ετερογένειες η ύπαρξη των οποίων αντιβαίνει στο ιδεώδες πλαίσιο αναπαραγωγής του κεφαλαίου και μεγιστοποίησης του κέρδους. Στην ‘οριακή’ καμπή του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού η βίο-πολιτική μεταλλάσσεται μονοσήμαντα σε βίο-πολιτική θανάτου.

Από το αληthειαrevue

Άλλο είναι η ζωή κι άλλο αυτό που ζούμε 2

Τον τελευταίο καιρό κάνω ένα πείραμα. Έβαλα σπόρους μπρόκολου σε μια γλάστρα και ίδιους σπόρους σε μια πρασιά στο χωράφι. Τους πότιζα κάθε μέρα και παρατηρούσα την εξέλιξη.

Οι σπόροι εντός της γλάστρας, φύτρωσαν και αμέσως άρχισαν τον μεταξύ τους ανταγωνισμό, λόγω πυκνοκατοίκησης. Έκαναν ψηλό και λιγνό βλαστό πριν ακόμα βγάλουν το τρίτο φύλλο. Γίνανε ψηλοί και αδύναμοι μέχρι το σημείο που οι περισσότεροι εξ αυτών λύγισαν, διπλώθηκαν και άρχισαν να σέρνονται και να ακουμπούν στο χώμα της γλάστρας. Ένα δυο φυτά επέζησαν, συνέχισαν να στέκουν ψηλά και άρχισαν να αναπτύσσουν φυλλαράκι, κι αυτά όμως είναι ασθενικά λόγω της πρόωρης προσπάθειας να πάρουν μπόι και να ξεχωρίσουν από τα άλλα.

Οι σπόροι που έβαλα στο χωράφι, αναπτύσσονται κανονικά και όλα τα φυτά φαίνονται ότι έχουν προοπτική.

Ακριβώς έτσι γίνεται εδώ και μερικές δεκαετίες και με τους ανθρώπους. Οι σύγχρονοι γονείς μεγαλώνουν παιδιά μέσα σε ένα ανταγωνιστικό συστημικό περιβάλλον σχολείων και πανεπιστημίων, τα εφοδιάζουν με μοναδικό όραμα να πάρουν πτυχία και μεταπτυχιακά για να αποκτήσουν μια καλή θέση ενοικίασης του εαυτού τους είτε σε πολυεθνική είτε στο δημόσιο και να βγάζουν εύκολα και ξεκούραστα φράγκα. Μόνη προοπτική και μόνο ζητούμενο το χρήμα και μάλιστα το όσο γίνεται πιο πολύ και πιο άκοπα.

Τα παιδιά ανταγωνιζόμενα αποκτούν ύψος αλλά όχι ρίζες, τα περισσότερα κλατάρουν στην πορεία και τα υπόλοιπα έχουν γίνει πειθήνια γρανάζια ενός συστήματος που απομυζεί τις ζωές τους, δίχως να έχουν άλλην προοπτική και άλλον τρόπο επιβίωσης αφού ούτε ριζικό σύστημα ανέπτυξαν όταν έπρεπε ούτε μαθήματα ιδανικών της ζωής έλαβαν από το σπίτι ή το σχολείο τους.

Και καταλήξαμε στο σήμερα. Με ανθρώπους που όταν τους κόβεις το χρήμα είναι σαν υπολογιστές που τους κόβεις την παροχή ενέργειας. Με ανθρώπους άβουλους που έχουν ως καθημερινή ασχολία να κυκλοφορούν το χρήμα, ανθρώπους αδύναμους να αντιδράσουν, ανήξερους να παράξουν, ανήμπορους ακόμα και να εξαγοράσουν τη ζωή, όπως έμαθαν να κάνουν, λόγω έλλειψης του κινητήριου μοχλού, του χρήματος.

Αλλού είναι η ζωή φίλοι και φίλες. Η ζωή υπάρχει μόνο όπως την ορίζει η Φύση. Διότι ο άνθρωπος είναι πλάσμα της Φύσης. Αλλά μέσα στην πληθώρα των ύβρεων που διαπράττει τόλμησε να ορίσει ακόμα και τη ζωή αλλιώς. Και έφυγε από τη Φύση. Μπήκε σε ένα σύμπαν παράλληλο, σε μια φούσκα, όρισε άλλα ιδανικά, σνομπάρισε τα πρωταρχικά και αρχέγονα και τώρα το πληρώνει. Και θα το πληρώσουν ακόμα πιο ακριβά οι επόμενες γενιές. Όσες καταφέρουν να υπάρξουν.

Αυτό τον καιρό νιώθω σαν ινδιάνος που βρίσκεται σε πόλεμο με τα χλωμά πρόσωπα που απειλούν τη γη του. Και το κακό είναι είναι Αύγουστος κι έρχονται όλοι αυτοί οι «ανυποψίαστοι» αστοί στο χωριό και σε όποια κουβέντα κάνουμε, τσακωνόμαστε. Διότι η νοοτροπία του ότι όλα είναι δεδομένα αρκεί να έχεις το χρήμα να τα αγοράσεις, είναι εμποτισμένη στο είναι τους. Και η αδυναμία κατανόησης των συνεπειών της κάθε απλής τους κίνησης. Και το ότι καταναλώνουν ολοένα και περισσότερη ενέργεια απειλώντας το φυσικό μου περιβάλλον με βιομηχανικές ΑΠΕ, ή το ότι αδιαφορούν για τα πάντα διότι έτσι έμαθαν στην αστική ατομική κοινωνία που ζουν, προσωπικά με εξοργίζει. Και ο Αύγουστος που φέρνει τις εμπόλεμες παρατάξεις σώμα με σώμα, ακόμα αργεί να φύγει. Εμείς εδώ ζούμε το τέλος του καλοκαιριού κι εκείνοι την αρχή του. Από Αύγουστο χειμώνα λέγανε οι παλιοί, μπρόκολα και κουνουπίδια φυτέψαμε ήδη, ενώ οι τωρινοί αστοί λένε ακόμα καλές διακοπές και σε δέκα μέρες θα λένε καλό χειμώνα. Πώς να συνεννοηθείς;

 To παραπάνω κείμενο το δανειστήκαμε από την ιστοσελίδα του συγγραφέα Γιάννη Μακριδάκη 

Συγκροτήθηκε στην Αθήνα Ανοιχτή Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στον αγώνα των εργαζομένων της Βιομηχανικής Μεταλλευτικής

Σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε, με μεγάλη συμμετοχή, την Τετάρτη 1/8 στον Ελεύθερο Κοινωνικό Χώρο Νοσότρος, αποφασίστηκε η συγκρότηση Ανοιχτής Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης στον αγώνα των εργαζομένων της Βιομηχανικής Μεταλλευτικής, στη βάση των αποφάσεων της γενικής συνέλευσης των εργαζομένων για εργατικό συνεταιρισμό και αυτοδιαχείριση του εργοστασίου.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκε και μίλησε για τις ανάγκες και τις προοπτικές του αγώνα ο πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων στη Βιομηχανική Μεταλλευτική.

Η Πρωτοβουλία που είναι ανοιχτή και λειτουργεί συνελευσιακά, θα πραγματοποιήσει ανοιχτή συνέλευση την Πέμπτη 23 Αυγούστου (8:00 μ.μ., στο Πολυτεχνείο). Καλεί κάθε αγωνιστή και συλλογικότητα που ενδιαφέρεται να στηρίξει τον αγώνα αυτό να πάρει μέρος, για τη συνδιαμόρφωση των δράσεων αλληλεγγύης και συμμετοχής στο εγχείρημα αυτοδιαχείρισης των εργατών.

Αθήνα

2/08/2012